نمرات دانشجویان / 89-90 / نیم سال دوم

 نمرات درس اصول برق و الکترونیک

 دانشجویان عزیز برای بهتر دیدن نمرات خود . تصویر مورد نظر را ذخیره کنید . 

تجهیزات و پست

تجهیزات و پست 

 

 

-تعریف پست:

 

پست محلی است که تجهیزات انتقال انرژی درآن نصب وتبدیل ولتاژ
انجام می شودوبا استفاده از کلید ها امکان انجام مانورفراهم می شود
درواقع کاراصلی پست مبدل ولتاژ یاعمل سویچینگ بوده که دربسیاری
از پستها ترکیب دو حالت فوق دیده می شود.

در خطوط انتقال DC چون تلفات ناشی از افت ولتاژ ندارد وتلفات توان
انتقالی بسیار پایین بوده ودر پایداری شبکه قدرت نقش مهمّی دارند لزا
اخیرا ُ این پستها مورد توجه قراردارند ازاین پستها بیشتردر ولتاژهای
بالا (800 کیلو ولت وبالاتر) و در خطوط طولانی به علت پایین بودن
تلفات انتقال استفاده می شود.

درشبکهای انتقال DC درصورت استفاده ازنول زمین می توان انرژی
الکتریکی دا توسط یک سیم به مصرف کننده انتقال داد.

-انواع پست:

پستها را می توان ازنظر نوع وظیفه,هدف,محل نصب,نوع عایقی, به
انواع مختلفی تقسیم کرد. براساس نوع وظیفه وهدف ساخت:

پستهای افزاینده , پستهای انتقال انرژی , پستهای سویچینگ و کاهنده فوق توزیع .

ـــ براساس نوع عایقی:

پستها با عایق هوا, پستها با عایق گازی( که دارای مزایای زیراست):
پایین بودن مرکز ثقل تجهیزات در نتیجه مقاوم بودن در مقابله زلزله,
کاهش حجم, ضریب ایمنی بسیار بالا باتوجه به اینکه همهً قسمت های
برق دار و کنتاکت ها در محفظهً گازSF6 امکان آتش سوزی ندارد,
پایین بودن هزینهً نگهداری باتوجه به نیاز تعمیرات کم تر, استفاده د ر
مناطق بسیار آلوده و مرطوب و مرتفع .

معایب پستها با عایق گازی :

گرانی سیستم و گرانی گاز SF6 , نیاز به تخصص خاص برای نصب و تعمیرات,مشکلات حمل و نقل وآب بندی سیستم.

ـــ بر اساس نوع محل نصب تجهیزات:

 

نصب تجهیزات در فضای باز , نصب تجهیزات در فضای سرپوشیده .
معمولاُ پستها را از 33 کیلو ولت به بالا به صورت فضای باز ساخته
وپستهای عایق گازی راچون فضای کمی دارندسرپوشیده خواهند ساخت.

 

 

اجزاء تشکيل دهنده پست :

پستهای فشار قوی از تجهیزات و قسمتهای زیر تشکیل می شود :
ترانس قدرت , ترانس زمین و مصرف داخلی , سویچگر ,
جبران کنندهای تون راکتیو , تاً سیسات جانبی الکتریکی ,
ساختمان کنترل , سایر تاًسیسات ساختمانی .

ـ ترانس زمین:

از این ترانس در جاهایی که نقطهً اتصال زمین (نوترال) در دسترس
نمی باشد که برای ایجاد نقطهً نوترال از ترانس زمین استفاده می شود .
نوع اتصال در این ترانس به صورت زیکزاک Zn است .
این ترانس دارای سه سیم پیچ می باشد که سیم پیچ هر فاز به دو قسمت
مساوی تقسیم می شود و انتهای نصف سیم پیچ ستون اوٌل با نصف سیم
پیچ ستون دوٌم در جهت عکس سری می باشد.

ـ ترانس مصرف داخلی:

از ترانس مصرف داخلی برای تغذیه مصارف داخلی پست استفاده می شود .
تغذیه ترانس مصرف داخلی شامل قسمتهای زیر است :

تغذیه موتورپمپ تپ چنجر , تغذیه بریکرهای Kv20 , تغذیه فن و
سیستم خنک کننده , شارژ باتری ها , مصارف روشنایی , تهویه ها .
نوع اتصال سیم پیچ ها به صورت مثلث – ستاره با ویکتورکروپ

نوع اتصال بندی) DYn11 می باشد . ـ سویچگر):

تشکیل شده از مجموعه ای از تجهیزات که فیدرهای مختلف را به
باسبار و یا باسبار ها را در نقاط مختلف به یکدیگر با ولتاژ معینی
ارتباط می دهند .

در پستهای مبدل ولتاژ ممکن است از دو یا سه سویچگر با ولتاژهای مختلف استفاده شود .

ـ تجهیزات سویچگر:

باسبار:

که خود تشکیل شده از مقره ها , کلمپها , اتصالات وهادیهای باسبار که به شکل سیم یا لولهًً توخالی و غیره است .

بریکر , سکسیونر , ترانسفورماتورهای اندازه گیری وحفاظتی , تجهیزات مربوت به
سیستم ارتباطی , وسایل کوپلاژ مخابراتی(که شامل : موج گیر , خازن کوپلاژ , دستگاه تطبیق امپدانس است .

برقگیر:

که برای حفاظت در برابر اضافه ولتاژ و برخورد صاعقه به خطوط
است که در انواع میله ای , لوله ای , آرماتور , جرقه ای و مقاوتهای غیر خطی است.

ـ جبران کنندههای توان راکتیو:

جبران کننده ها شامل خازن وراکتورهای موازی می باشندکه به صورت
اتصال ستاره در مدار قرار دارند و نیاز به فیدر جهت اتصال به باسبار
می باشند که گاهی اوقات راکتورها در انتهای خطوط انتقال نیز نصب می شوند .

ـــ انواع راکتور ازنظر شکل عایقی :

راکتور با عایق بندی هوا , راکتور با عایق بندی روغنی .

ـــ انواع نصب راکتور سری :

راکتورسری با ژنراتور, راکتورسری باباسبار, راکتورسری با فیدرهای خروجی, راکتورسری بافیدرهای خروجی به صورت گروهی.

ـ ساختمان کنترل:

کلیهً ستگاه های اندازه گیری پارامترها, وسایل حفاظت وکنترل تجهیزات
ازطریق کابلها از محوطهً بیرونی پست به داخل ساختمان کنترل ارتباط
می یابد همچنین سیستمهای تغذیه جریان متناوب ومستقیم (AC,DC) در
داخل ساختمان کنترل قراردارند,این ساختمان اداری تاًسیسات مورد نیاز
جهت کار اپراتور می باشد که قسمت های زیر را دارا می باشد :

اتاق فرمان , فیدر خانه , باطری خانه , اتاق سیستم های توضیع برق
(AC,DC) , اتاق ارتباطات , دفتر , انبار و ...

ـ باطری خانه:

جهت تامین برقDC برای مصارف تغذیه رله های حفاظتی, موتورهای
شارژ فنر و... مکانیزم های فرمان و روشنایی اضطراری و... نیاز به
باطری خانه دارند که در اطاقکی تعدادی باطری با هم سری می شوند و
دردو مجموعه معمولاً 48 و110ولتی قرارمی گیرد وهرمجموعه با یک
دستگاه باطری شارژ کوپل می شوند .

 

 

       باقی درادامه مطلب :

ادامه نوشته

سيستم هاي اعلام و اطفاء حريق اتوماتيک،

          

 

       سيستم هاي اعلام و اطفاء حريق اتوماتيک:

          

سيستم هاي اعلام و اطفاء حريق اتوماتيک، سرمايه و اطلاعات با ارزش و جان پرسنل را از گزند صدمات آتش سوزي دور خواهد داشت اين سيستم ها مبتني بر تشخيص دود، حرارت، نشت گاز، شعله و توسط دتکتورهاي متناسب با آن و اعلام خطر اتوماتيک توسط دستگاه مرکزي است.

سيستم هاي اعلام حريق اتوماتيک

براي ايمن سازي يک محيط در برابر حريق، مهمترين مسئله اطلاع يافتن سريع و به موقع از وقوع حريق و سپس تلاش جهت خنثي کردن آن است. هنگامي که آتش سوزي اتفاق مي افتد، نشانه هايي از آتش (دود، حرارت يا شعله) پديدار ميگردد که اين نشانه ها توسط عناصر حساس کشف مي گردند. هر چه اين عناصر حساسيتشان نسبت به دود، حرارت يا شعله بيشتر باشد، سريعتر اعلام حريق مي نمايند و احتمال خطرات جانبي پايين تر مي آيد.

اجزاء تشکيل دهنده سيستم هاي کشف و اعلام حريق خودکار

 

کاشف هاي حريق

اين کاشف ها به گونه اي طراحي شده اند که نسبت به دود، حرارت، شعله و يا ترکيبي از آنها عکس العمل نشان دهند. انتخاب نوع کاشف حريق به شرايط محيط و کالا بستگي دارد و روش هاي مختلف طراحي را مي طلبد.

 

کاشف هاي دود نقطه اي

اغلب آتش سوزي ها با مقادير زيادي دود همراه هستند و کاشف هاي دودي بهترين و سريعترين وسيله براي اطلاع از وقوع حريق در اين گونه آتش سوزي هاست که خود به دو نوع کاشف دودي از نوع يونيزه و کاشف دودي از نوع فتو الکتريک يا نوري تقسيم مي شود.

اغلب آتش سوزي ها با مقادير زيادي دود همراه هستند و کاشف هاي دودي بهترين و سريعترين وسيله براي اطلاع از وقوع حريق در اين گونه آتش سوزي هاست که خود به دو نوع کاشف دودي از نوع يونيزه و کاشف دودي از نوع فتو الکتريک يا نوري تقسيم مي شود.

 

الف) کاشف دودي يونيزاسيون
در اين کاشف ها يک جريان الکتريکي بين دو الکترود داخل محفظه در گردش است. اين جريان الکتريکي بر اثر ورود به داخل محفظه ضعيف مي شود که باعث ارسال علائم به مرکز کنترل مي شود و وقوع آتش سوزي اعلام مي شود.
اين نوع کاشف ها به ذرات بسيار کوچک و نامرئي که از سوختن مواد به وجود مي آيد حساس و نسبت به دوده هاي با ذرات درشت تر حساسيت کم تري دارند.
وجود يک منبع پرتوزا باعث مي شود تا اين نوع کاشف ها به سرعت ذرات معلق در هوا را جذب کرده کثيف شوند و عدم سرويس به موقع آنها، باعث ايجاد علائم کاذب مي شود.
هم چنين وجود جريان باد، رطوبت و گرد و غبار بر عملکرد اين کاشف ها تاثير نامطلوب مي گذارد.

 

ب) کاشف هاي دودي فتوالکتريک يا نوري

در اين کاشف ها يک سلول نوري و يک منبع نوراني به نحوي تعبيه شده که در شرايط عادي کار، و با ارسال علائم به مرکز کنترل يا دستگاه مرکزي، وقوع حريق را اعلام مي کند.
اين کاشف ها نسبت به دودهاي با ذرات درشت و غليظ سريع تر، عکس العمل نشان مي دهند. هنگام انتخاب کاشف بايد دقت کامل توسط طراح به عمل آيد که تا سر حد امکان باعث ايجاد علائم کاذب نگردد.

 

کاشف هاي حرارتي نقطه اي

اين کاشف ها نسبت به تغيير درجه حرارت هواي اطراف محيط خود و افزايش آن حساس هستند و به دو نوع زير تقسيم مي شوند.

الف) کاشف هاي حرارتي ثابت

ب) کاشف هاي حرارتي افزايشي

کاشف هاي پرتوافکن (فرستنده و گيرنده) خطي

اين نوع کاشف ها از دو قسمت فرستنده و گيرنده تشکيل شده که دائما پرتويي از اشعه مادون قرمز از فرستنده به گيرنده ارسال مي شود. به محض اين که پرتوي بين فرستنده، گيرنده توسط دود يا هر شي ديگر قطع يا ضعيف گردد. علائم وقوع آتش سوزي به مرکز کنترل ارسال خواهد شد و دستگاه اعلام حريق مي کند.

کاشف هاي خطي حرارتي کابلي

کاشف هاي کابلي از طريق يک سري کابل هاي مخصوص که در مقابل تغييرات درجه حرارت حساس هستند عمل رديابي حريق را انجام مي دهند. اين نوع کاشف ها از نظر اقتصادي مقرون به صرفه هستند و در مکان هايي که امکان استفاده از کاشف هاي نقطه اي حرارتي نيست مي توانند به آساني مورد استفاده قرار گيرند.

کاشف هاي شعله اي

شعله، ستوني از گازهاست که توسط حرارت روشن شده و سرچشمه آن از سوختن يک جسم و يا ماده است. کاشف شعله اي وسيله اي که نسبت به انرژي تابشي قابل ديدن توسط چشم انسان و يا انرژي تابشي خارج از حد فاصل ديد انسان عکس العمل نشان مي دهد.

کاشف هاي ليزري

اين کاشف ها از نوع کاشف هاي تنفسي و دود از طريق يک سري لوله PVC فشرده که در اطراف محل زير پوشش نصب مي شوند، توسط يک هواکش قوي به داخل محفظه کاشف مکيده شده و در جريان اشعه ليزر قرار ميگرد.

بين کاشف هاي ليزري نيز تفاوت هايي وجود دارد و در بعضي از آنها، اشعه ليزر را در يک نقطه مرکزي در وسط محفظه متمرکز مي کنند و هواي مکيده شده به داخل کاشف مستقيما از آن نقطه عبور داده مي شود و از نظر اندازه ذرات و تعداد ذرات مورد بررسي قرار مي گيرند و پس از مقايسه با اطلاعات ثبت شده از حافظه کاشف چنانچه غلظت ذرات بيش از تعيين شده باشد، کاشف فعال مي شود و اعلام حريق مي کند.

شستي هاي اعلام حريق

شستي اعلام حريق دستگاهي است که با شکستن شيشه آن علائم حريق به طور خودکار به مرکز کنترل سيستم ارسال و در نتيجه وسايل هشدار دهنده توسط مرکز کنترل فعال مي شوند. شيشه شستي ها بايد از نوعي باشد که هنگام شکستن آسيبي به دست وارد نشود.

 

آژيرها و زنگ هاي اعلام حريق

آژيرها و زنگ ها از وسايل هشداري سيستم اعلام حريق هستند که با به صدا درآمدن آنها ماموران و حاضران در ساختمان از وقوع خطر آگاه مي شوند و نسبت به رفع خطر اقدام مي کنند. صداي آژير بايد از صداهاي ديگر متمايز، و براي دورترين نقطه از هر ساختمان قابل شنيدن باشد.

چراغ چشمک زن

اين چراغ نيز از ديگر اجزاء سيستم اعلام حريق است که مي تواند در مراکز مراقبتي يا درماني يا هر مکاني که ضرورت داشته باشد مورد استفاده قرار گيرد و نيز با قابليت ديد زياد مي تواند جهت نشان دادن محل دقيق آتش سوزي بکار رود.

چراغ  نشانگر (LED MONITOR)

اين چراغ وسيله مناسبي براي دست يابي سريع به کانون يا منطقه حريق است همچنين با استفاده صحيح از چراغ نشانگر مي توان چند منطقه يا زون حريق را به يک مدار وصل کرد.

 

مرکز کنترل اعلام حريق

مراکز کنترل اعلام حريق عموما تمام الکترونيکي و از نوع مدولرد هستند. بعضي از انواع آن شامل کنترل اصلي تغذيه، شارژ اتوماتيک و پانل هاي مکمل براي مدارات اعلام حريق بوده و داراي چراغهايي براي تعيين نقاط حريق قطعي و يا اتصالي مدار و قطعي مدار آژير، برق براي اعلام نقص و کليدها و کنترل هايي براي بوضعيت عادي برگرداندن هر مدار بعد از اعلام حريق، چراغي که حتي بعد از قطع صداي آژير تا بحالت نرمال درآمدن دستگاه بايد روشن بماند مي باشد.
دستگاه، سيگنال دريافتي از دتکتورها را که در معرض دود، حرارت يا شعله قرار گرفته اند تجزيه و تحليل نموده و با ارسال فرمان به مدارات آژير و دستگاه تکرار کننده باعث اعلام خطر مي گردند.

تکرار کننده اعلام حريق

اين دستگاه علاوه بر چراغهاي نشان دهنده عملکرد و اشکالات هر مدار، قادر است خطوط ارتباطي خود را نيز حفاظت نموده و اشکالات بوجود آمده را بوسيله يک چراغ چشمک زن مشخص نمايد. اين دستگاه کليه عملياتي را که در سيستم اعلام حريق بوقوع مي پيوندد و روي دستگاه کنترل اصلي نشان اصلي نشان داده مي شوند تکرار کرده و محل دقيق آتش سوزي و يا خطوط معيوب را مشخص مي نمايد و امکان کنترل و بازرسي کل سيستم را فراهم مي آورد.

تلفن کننده اتوماتيک

 اين دستگاه قابليت ضبط تعدادي شماره تلفن، بهمراه پيغام مربوطه را دارا بوده و مي تواند با انواع مراکز کنترل حريق و حفاظتي مورد استفاده قرار گيرد بصورتي که بلافاصله پس از هر اعلام، بطور اتوماتيک با شماره تلفن هاي موجود در حافظه ارتباط برقرار کرده پيغام مربوطه را مخابره مي کند.

 

مدار سيستم اعلام حريق

 

 

اینترلاک های الکتریکی در پست های فشار قوی برق

 

 

 

اینترلاک های الکتریکی در پست های فشار قوی برق

 

 

   اینترلاک به معنای قفل درونی و چفت وبست است كه به دو نوع زير ، تقسیم بندی می شود:  اينترلاك الکتریکی و اينترلاك مکانیکی.

     در پستهای فشار قوی ، تعدادی از کلید زنی ها به ترکیب و حالات تجهیزات پست، بستگی داشته و نیاز به یکسری کلید زنی های ترتیبی دارند . برای ورود یا خروج صحیح تجهیزات در مدار و دسترسی پرسنل تعمیر و نگهداری تجهیزات به اینترلاکهای مناسب، نیاز می باشد تا بدین ترتیب از کلیدزنی غیر مجاز در پست جلوگیری بعمل آمده و ایمنی پرسنل برای دسترسی به پست، تضمین گردد.

    سلامت پرسنل در طول بهره برداری و تعمیر و نگهداری تجهیزات و باز و بست کلید و سکسیونر باید تضمین شود. مبحث اینترلاک در ارتباط با کنترل پست و پرسنل تعمیر و نگهداری مطرح شده و در طول طراحی پستهای فشار قوی، در نظر گرفته می شود. با استفاده از اینترلاکهای مناسب، می توان احتمال خطای ناشی از اشتباه شخصی را به حداقل رسانده و تجهیزات مورد نظر را حفاظت نمود و به عملکرد صحیح کلیدها و سکسیونرها دست یافت.

     اینترلاکهاي الكتريكي، توسط بکارگیری کنتاکتهای کمکی تجهیزات که نشاندهندة حالت آنها می باشند ، انجام می گیرند . ادغام این کنتاکتها در مدار فرمان تجهیزات مورد نظر ، از وقوع کلیدزنی نامناسب جلوگیری می نماید.

     اینترلاک مکانیکی ، با قرار دادن ضامن (که می تواند دسته یا هندل عمل دهنده باشد) درون مکانیزم مکانیکی دستگاه و قفل کردن آن حاصل مي‌شود.

 

 

روشهای اینترلاک

 

 

     منطق اینترلاک برای ترتیب صحیح کلیدزنی سکسیونرها و کلیدها به دو طریق انجام‌می گیرد. یک روش استفاده از رله ها و روش دیگر بکارگیری کامپیوتر است. انتخاب بین دو روش به پیچیدگی سیستم و قابلیتهای حفاظت و کنترل پست بستگی دارد که توسط طراح برگزیده می شود.

 

 

سیستمهای متکی بر کامپیوتر

 

 

     از سیستمهای کامپیوتری،می‌توان هم به‌عنوان مونیتورینگ سیستم و هم به‌عنوان اینترلاک عملیاتی، استفاده نمود. دراین صورت، کامپیوتر اپراتور را آگاه می سازد که آيا بستن یک کلید یا سکسیونر صحیح است يا خير و در صورتی‌که کامپیوتر بصورت عملیاتی بکار رود، از عمل کردن نامطلوب کلید یا سکسیونر جلوگیری می کند.

 

 

      در سیستمهای کامپیوتری از دو کامپیوتر بعنوان اصلی و آماده به خدمت،  بهره گرفته می شود تا از نقطه نظر قابلیت اعتماد کامل شده و میانگین زمان بین خطا(MTBF )،در این سیستم بیش از چند سال باشد. این سیستم همچنين اجازه می دهد که تعداد کلیدهای تحت نظارت بدون نیاز به تغییر نرم افزار،  افزایش یابد.

 

 

    دورنمای استفاده از کامپیوتر در اینترلاکهای پست، ایجاد ترکیبهای اینترلاک کامل و کنترل از راه دور است که نیاز به پانل میمیک کامل همراه با سوئیچ دیسکریپنسی را، بر طرف نماید.

 

 

استفاده از رله ها در اینترلاک

 

 

     اینترلاک بین تجهیزات توسط کنتاکتهای کمکی و ترکیبات آنها در مدار عمل کننده کلید یا سکسیونر، انجام می گیرد. بنابراین یک کلید یا سکسیونر، زمانی عمل می کند که کنتاکتهای کمکی کلیدها یا سکسیونرهای دیگر در شرایطی باشند که اجازه شروع را بدهند. بدین ترتیب، حالت باز یا بسته بودن یک کلید، از چگونگی وضعیت کنتاکت کمکی آن مشخص می گردد.

 

 

      در پستهای فشار قوی، اینترلاکهای مختلفی بکارمی روند که تعدادی از آنها در اکثر پستها مشترک بوده و در شکل صفحۀ10 نمایش داده شده است. برای فراهم آوردن اینترلاک مناسب در پست بخصوص، تعدادی از این ترکیبهای پایه در هم ادغام شده و نیازمندی پست را برآورده می کند.  

 

 

     در طراحی ترکیبهای ترکیبهای مختلف اینترلاک ، فرضیات و موارد زیرمورد توجه قرار می گیرد:

 

-        سکسیونرها توانایی وصل یا قطع جریانهای خازنی به جز خطوط هوایی و بانکهای خازنی را دارند.

-        سکسیونرها ظرفیت وصل یا قطع ندارند.

-        سکسیونرها توانایی وصل یا قطع جریانهای مغناطیس کنندگی ترانسفورماتورها را ندارند.

-        سکسیونرها توانایی دشارژ کردن بانکهای خازنی را ندارند.

-        سکسیونر زمین تغییر حالت نمی دهد مگر اینکه مداری که سکسیونر بر روی آن نصب شده است، از تمام منابع تغذیه ایزوله شده باشد.(برای زمین کردن از رله ولتاژ صفر سه فاز بهره گرفته می شود.)

-        چنانچه سکسیونر زمین مربوط به سکسیونر خط بسته باشد،سکسیونر خط نباید عمل نماید.

-        بازکردن کلید آزاد است.

-        بستن کلید از اطاق کنترل پس از بسته شدن سکسیونرهای طرفین آن امکان‌پذیر است.

-        کلید سمتLV ترانسفورماتور، پس از اطمینان از بسته شدن کلیدHV و چک سنکرونیزم بسته می شود.

-        فرمان دستی باز شدن کلید از اتاق کنترل زمانی صادر می شود که سکسیونرهای دو طرف کلید بسته باشند.(بجز در شرایط تعمیر و نگهداری).

-        کلید فشار قوی از محوطه پست بسته نخواهد شد،مگر اینکه سکسیونر های مربوطه باز باشند.

-        فرمان بسته شدن کلید قدرت از اتاق کنترل،درصورت بسته بودن سکسیونر دو طرف،مجاز می باشد.(بجز در شرایط تعمیر و نگهداری).

-        اینترلاکهای عملیاتی،بسته به شرایط و ترکیب تجهیزات پست در نظر گرفته       می شود.

-        اینترلاکهای فوق، از طریق کنتاکتهای کمکی تجهیزات پست مثل کلیدها و سکسیونرها و... تهیه شده و در مدار فرمان وصل کلیدها و قطع و وصل سکسیونرها، ادغام می شوند تا ترتیب کلیدزنی مناسب فراهم شود.

 

 

اینترلاک تعمیر و نگهداری:

 

 

     کلیه کلیدها و سکسیونرها و سکسیونرهای زمین باید دارای اینترلاک صحیح باشند تا از عملکرد غیر مطلوب جلوگیری بعمل آید . اینترلاک کردن، عملیاتی متناسب با عملکرد و کلیدزنی در سیستم است و مجموعه ای از کلیدزنی های مناسب را انتخاب می نماید.   در اینترلاک کردن تعمیر و نگهداری، تعدادی کلیدزنی برای امنیت تجهیزات و پرسنل فراهم می شود.این نوع اینترلاک با ایمنی پرسنل و تجهیزات سر و کار دارد. چنانچه پرسنل تعمیر و نگهداری بخواهد بر روی نقطه ای در پست کار کند، شرایط زیر باید فراهم شود:

 

 

-        این نقطه از تمام منابع تغذیه جدا گردد.

-        چک شود که از منابع تغذیه ایزوله شده است.

-        تجهیزات تحت بررسی پرسنل، زمین شود.

-        چک شود که زمین کردن با موفقیت انجام شده است.

-        اجازه کار کردن را صادر نماید.

 

 

      این سیستم اطمینان می دهد که تمام سکسیونرها و سوئیچهای زمین عمل کرده و سپس دسترسی پرسنل به تجهیزات را مجاز می داند.شرایط فوق، اصول اینترلاک برای تعمیر و نگهداری کلیه تجهیزات پست را تعیین می کند.

 

 

_* برای تعمیر و نگهداری کلید باید اینترلاکهای زیر برقرار باشد:

 

- با انتخاب موقعیت تعمیر دركليد (Maintenance)توسط پرسنل، باید از ارسال فرمان وصل از راه دور جلوگیری گردد.

 

-        سکسیونرهای دو طرف کلید باید باز شده و کلید زمین شود.

 

-        سکسیونرهای دو طرف کلید باید با کنتاکت تعمیر و نگهداری کلید اینترلاک داشته و فرمان وصل نگیرند.

 

_*برای تعمیر و نگهداری سکسیونر باید اینترلاکهای زیر در نظر گرفته شود:

 

-        سکسیونر در زمان تعمیر باید باز شده و سکسیونر زمین آن وصل گردد و طرف دیگر سکسیونر نيز بايد با روشهای مختلف، در محل  زمين گردد.

 

-        فرمان بستن سکسیونر باید با سکسیونر زمین در حالت بسته،علاوه بر اینترلاک مکانیکی،   داراي اينترلاك الکتریکی هم باشد، تا از راه دور نيز عمل نکند.

 

 

 

 

مثال

 

 

   به نمونه اينترلاك‌‌هاي زير توجه نماييد :

 

·       اینترلاک‌‌الکتریکی‌‌بین‌سکسیونرارت‌سرکابل‌ورودی ۲۰Kvاز ترانسفورماتور‌ و بريکرهای۲۰Kvو400Kv همان‌ترانس،به‌این‌ترتیب است که تا موقعی که دو بریکر یاد شده درحالت قطع نباشد , اجازه بستن به سکسیونر زمین سرکابل ۲۰KV داده نمی شود.ضمناً تازمانیکه سرکابل ورودی ۲۰KV زمین باشد بریکرهای ۲۰KVو KV 400فرمان وصل قبول نمی‌کنند.

 

·       در پستهايي كه سكسيونر باي پاس(Bay Pass) دارند،تازمانيكه كليد باس سكشن(كليدي كه ارتباط بين دو قسمت باسبار را برقرار مي‌كند)،‌وصل نباشد،سكسيونر  باي‌پاس،اجازۀ باز و بسته شدن ندارد. همچنين كليد باس سكشن نيز با سكسيونرهاي‌طرفينش،اينترلاك دارد و بالعكس.

·       در پستهاي kv 20/63 ؛ تا زماني كه بریکرهاي 63 کیلو ولت باسبار،قطع نباشند،اجازه‌بستن‌ویا‌‌‌‌بازکردن‌سکسیونرباس‌سکشن‌داده‌نمی‌شود.

·       اینترلاک سکسیونر زمین باسبار 20 کیلو ولت : در صورتی به سکسیونر زمین باسبار20کیلوولت،‌اجازه‌بسته‌شدن‌داده‌می‌شودکه‌کلیه‌بریکرهاي‌همان‌باس(خروجی ‌ها،ورودی‌هاوباس‌کوپلر)قطع‌باشند.

·       اینترلاک‌کلیدهای400ولتAC: اینترلاک الکتریکی بین دو بریکر 400 ولت ترانسهای کمکی(مصرف داخلي)، بدین ترتیب است که همیشه فقط یک بریکر می‌تواند در حالت وصل باشد.

     اينترلاك‌هاي‌ الكتريكي در پست Kv230/400 چهلستون اصفهان، به شرح زير مي‌باشد؛    الف)قسمت 230 كيلوولت:

v   سكسيونرهاي ارت هرخط، با سكسيونر سرخط همان خط، بدين صورت كه؛ سكسيونر ارت خط، در صورتي بسته و يا  باز مي‌شود كه سكسيونر سرخط، باز باشد .

v   سكسيونر سرخط با كليد خط و سكسيونر ارت خط، بدين صورت كه؛ سكسيونر سرخط در صورتي باز مي‌شود كه كليد خط قطع باشد و همچنين در صورتي بسته مي‌شود كه كليد خط قطع بوده و سكسيونر ارت خط نيز، باز باشد.

v   كليدخط با‌ سكسيونر سرخط و يكي از سكسيونرهاي متصل به باس‌بار(سكسيونري كه كليدو در نتيجه خط را، به يكي از باس‌بار‌ها متصل مي‌كند)، بدين صورت كه؛ زماني كليد از اتاق فرمان، وصل مي‌شودكه سكسيونر هاي ياد شده ، بسته باشندو زماني كليد از محوطه بسته مي‌شود(شرايط نت[1][1]) كه سكسونرهاي مذكور باز باشند.                         

                                                                                             

        * نكته- شرايط عمومي‌همه‌ي ‌‌كليدهاي قدرت :نخست اينكه‌براي باز كردن كليد،اينترلاكي وجود ندارد. دوم اينكه، تمامي كليدهاي 400و230 كيلوولت براي بسته شدن نياز به چك سنكرون دارند ودر صورتي كه اين رله باي‌پاس نشده باشد، اين موضوع را نيز مي‌توان به عنوان يك نوع اينترلاك تلقي نمود.موضوع ديگر اينكه بستن كليد در محوطه فقط با شرط باز بودن سكسونرهاي مربوطه امكان‌پذير است(يكي از دلايل آن عدم امكان چك نمودن شرايط سنكرون بودن در محوطه مي‌باشد) و موضوع آخر اينكه در بعضي از پستها، [مثل پستهاي كژولكس]، امكان قطع نمودن كليد از اتاق فرمان، در شرايطي كه سكسيونرهاي مرتبط با آن باز باشد، وجود دارد (مثال: در موقع تعميرات، كليد را قطع و سكسيونرهايش را باز مي‌كنيم، حال كليد را از محوطه و در شرايط باز بودن سكسيونرهايش،وصل كرده و آنرا در حالت ريموت قرار مي‌دهيم) ولي در برخي ديگر از پستها، مثل پست چهلستون، اين مساله تعريف نشده است.

v   كليد ورودي به باس‌بار Kv 230، با يكي ازسكسيونرهاي باس‌بار و سكسيونر ترانس، بدين صورت كه؛ اين كليد در صورتي فرمان وصل خواهد گرفت كه سكسيونر ترانس و يكي از سكسيونرهاي متصل به باس بار Kv230، بسته شده‌باشند. همچنين تا اين كليد قطع نشود ،سكسيونر متصل به باس بار Kv230،  باز و يا بسته، نخواهد شد.

v   كليد كوپلاژ بين باس‌بارهاي Kv230 ، با سكسونرهاي طرفينش،بدين صورت كه تا اين سكسونرها بسته نشوند،كليد فرمان وصل نخواهد گرفت و همچنين تااين‌كليدقطع‌نشود،اين‌سكسيونرها‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌بازويابسته،نخواهندشد.

 

      ب)قسمت 400 كيلوولت: در حال حاضرسيستم پست چهلستون در قسمت 400 كيلوولت،بصورت يك‌ونيم كليدي ناقص مي‌باشد، بطوري‌كه هر خط توسط يك كليد به باس‌بار 91 و بوسيلة كليد ديگري به باس‌بار92، متصل است

.

v   وضعيت‌اينترلاك سكسيونرهاي ارت،همانند‌قسمت 230 كيلوولت پست مي‌باشد.

v   سكسيونر سرخط با هردو كليدمربوط به آن(كه ارتباط خط را با باس‌بارها برقرار مي‌كند)و همچنين با سكسيونر ارت خط اينترلاك دارد، بدين صورت كه تا اين كليدها قطع نشوند و همچنين سكسيونر ارت خط باز نباشد،سكسيونر سرخط باز يا بسته نخواهد شد.

v    كليه كليدهاي 400Kv براي وصل شدن، با حالت باز سكسيونرهاي طرفين خود، اينترلاك دارند، همچنين تا كليدها قطع نشود،سكسيونرهاي طرفين آن‌ها،اجازه باز يا بسته شدن ندارند.(در شرايط فرمان از اتاق كنترل)

v   اينتر لاكهاي باز كردن سكسيونر ترانس، به منظور قطع ترانس، عبارتند از:

        -    قطع كردن كليد ورودي به باس‌بار230Kv   -    قطع كردن كليد 20Kv ورودي به ترانس ز(G.T)                                                                                                     -    قطع كردن كليدهاي باس‌بار ترانس (كليدهاي ارتباط دهندة ترانس‌ به باس‌بار)

v   اينترلاكهاي بستن سكسيونر ترانس، به منظور وصل ترانس، عبارتند از:

        -    بازبودن سكسيونر ارت ترانس                                                        -   بازبودن سكسيونر ارت شينه هاي 20Kv ورودي  به كليد20Kv                                                                                                    -   قطع بودن كليد ورودي به باس‌بار230Kv  

          -   قطع بودن كليد 20Kv ورودي به ترانس زمين(G.T)

         -    قطع بودن كليدهاي باس‌بار ترانس (كليدهاي ارتباط دهندة ترانس‌ به باس‌بار) 

 

v   اينترلاك باز كردن  و يا  بستن سكسيونر ارت ترانس، باز بودن سكسيونر ترانس است.

v   اينترلاك باز و بسته كردن سكسيونر ارت شينه هاي 20Kv ورودي به كليد20Kv ،قطع كليد 20Kv  مي باشد و كليد مربوطه نيز در صورت باز بودن اين ارت ،قادر به  وصل شدن است.

v   تا سكسيونر راكتور باز نباشد،سكسيونر ارت راكتور،قادر به باز يا بسته شدن نيست.

v   سكسيونر‌‌راكتور،با‌سكسيونرارت‌راكتوروهمچنين‌سكسيونرسرخط‌مربوطه(سكسيونر سر خطي كه شامل راكتور است)  اينترلاك دارد، بدين صورت كه؛ تا زماني‌كه سكسيونر ارت راكتور و سكسيونر سر خط مربوطه باز نباشند، سكسيونر راكتور اجازة باز يا بسته شدن، ندارد.

 

 

***در برخي مواردخاص، مثلا موقعي كه به كليد فرمان قطع داده‌ايم، ولي  يكي از پلهاي كليد قطع نشده است و در اين حالت كليد فرمان وصل هم نمي‌گيرد(براي بازگشت به حالت اوليه)، براي جلوگيري از آسيب رسيدن به كليد و همچنين رفع مشكل بوجود آمده، توسط گروه تعميرات اينتر لاك حالت باز شدن سكيونرهاي طرفين كليد،  توسط سلكتور به خصوصي، باي‌پاس شده و با باز شدن سكسيونرهاي مربوطه،كليد از سيستم ايزوله مي‌شود. 

 

الکترونیک ( ترانزیستور JFET )

 

 

    با سلام خدمت دوستان .

 

   امروز چند مطلب از دنیای الکترونیک برای دانلود گذاشتم پیشنهاد می کنم از دست ندید.

 

                   اصول کار ترانزیستور JFET

 

    مقدمه :

 

در ترانزیستورهای JFET(Junction Field Effect Transistors( در اثر میدان، با اعمال یک ولتاژ به پایه گیت میزان جریان عبوری از دو پایه سورس و درین کنترل می‌شود. ترانزیستور اثر میدانی بر دو قسم است: نوع n یا N-Type و نوع p یا P-Type. از دیدگاهی دیگر این ترانزیستورها در دو نوع افزایشی و تخلیه‌ای ساخته می‌شوند.نواحی کار این ترانزستورها شامل "فعال" و "اشباع" و "ترایود" است این ترانزیستورها تقریباً هیچ استفاده‌ای ندارند چون جریان دهی آنها محدود است و به سختی مجتمع می‌شوند.

 

                                                                            

 

                                                             دانلود

      

                                     حجم فایل ( ۲۵۹ کیلو بایت )

 

                         (دوستان عزیز . فایل های دانلود به صورت Power Point هستند )

 

 

ترانزیستور BJT

 

       

      مطلب زیبا در مورد ترانزیستور های BJT

 

                

 

                        دانلود

 

                حجم فایل : ۴۸۸ کیلو بایت

 

               ( فایل به صورت Power Point )

 

 

 

 

 

دیود ها

 

 

                        مطلب بسیار زیبا در مورد دیودها

 

                                                  

  

                                    

 

                                             دانلود

 

                             حجم فایل : ۳۴۸ کیلو بایت

 

                           ( فایل به صورت Power Point )

 

 

بیمتال هاو انواع رله های کنترل بار

 

   بیمتال ها و انواع رله های کنترل بار :

 

   تعریف اورلود

 

 

اورلود وسیله ی حفاظت کننده ی موتور در برابر جریان اضافی است و در دو نوع مغناطیسی و حرارتی وجود دارد.

 

اورلود حرارتی

 

نوع حرارتی اورلود، در انواع مختلفی ساخته می شود که متداول ترین نوع آن «بی‌متالی» است. این نوع از رله ی اضافه جریان همراه با کنتاکتور در مدار، سری با موتور نصب می گردد. از اورلود بی متالی در کلید اتوماتیک نیز جهت حفاظت در برابر جریان زیاد استفاده می شود.

 

ساختمان داخلی بی متال

 

 

 

همان طور كه در شكل زير مشاهده مي كنيد در ساختمان داخلي آنها از دو فلز آهن و برنج كه بر روي هم پرس شده و به صورت به صورت يكپارچه ديده مي شوند استفاده شده است.

بر اثر عبور جريان از بي متال ،دو فلز گرم مي شوند و طول آنها افزايش مي يابد. از آن جايي كه ضريب انبساط طولي يكي از فلزات بيشتر از ديگري است . دو فلز با هم به سمت فلزي كه ضريب انبسا ط طولي كمتري دارد خم  مي شود .در نتيجه  مسير عبور جريان كنتاكتها باز و مدار قطع مي شود.

 

طرز کار رله ی حرارتی (بی متال)

 

در رله هاي حرارتي ، سه تيغه تعبيه شده كه سيم حا مل جريان چند حلقه به دور آن پيچيده  مي شود. در اثر عبور جريان  اضا فه بار، هادي ها گرم ، حرارات به بي متال منتقل مي شود و با عث خم شدن تيغه مي شود. حركت هر يك از بي متالها به اهرمي فشار مي آورد و با جا به جا شدن اهرم ، يك ميكرو سوئچ كه داراي كنتاكت تبديل باز و بسته است تغيير وضعيت مي دهد و مدار فرمان را قطع مي كند. این رله ها تنظیم پذیر هستند.

در نمونه ی سه فاز این رله ها رله ی حرارتی از سه پل قدرت برای عبور جریان اصلی مصرف کننده تشکیل شده و دو کنتاکت فرمان دارد. یکی کنتاکت بسته جهت قطع مدار تغذیه ی کناکتور و دیگری کنتاکت باز که پس از عمل بی متال بسته می شود و برای اطلاع دادن از خطای حاصل در مدار است.

بعضی از این رله ها دارای کلیدی هستند که برای دو حالت دستی و اتوماتیک طراحی شده اند، بدین مفهوم که در حالت دستی پس از قطع بی متال باید دگمه ی RESET را فشار داد تا رله به حالت اول بازگردد. در حالت اتوماتیک رله پس از مدت زمان معینی به حالت اول باز می گردد.

 

برخی از قسمت های یک اورلود حرارتی

 

 

 

اورلود مغناطیسی

 

نوع مغناطیسی آن بوبینی است که در اثر عبور جریان زیاد (بیشتر از حد تنظیم شده) شدت میدان مغناطیسی آن به حد لازم برای انجام عمل مکانیکی قطع مدار رسیده و ومدار را قطع می کند. از این نوع اورلود در کلیدهای اتوماتیک نیز جهت حفاظت در برابر خطای اتصال کوتاه استفاده می شود.

می دانیم که یک اتصال کوتاه باید سریع قطع شود بنابراین در چنین موقعیتی نمی توان از رله اضافه باری(حرارتی) استفاده نمود چون گرم شدن بیمتال رله به یک زمان نسبتا طولانی نیاز دارد.

این رله از یک هسته مغناطیسی که اطراف آن چند دور سیم پیچیده شده، تشکیل گردیده است.عبور جریان اتصال کوتاه باعث مغناطیس شدن و جذب اهرم قطع می شود.این رله را به طور مجرا به ندرت مورد استفاده قرار می دهند و در کلیدهای اتوماتیک از آنها بهمراه رله های حرارتی بهره می گیرند. به این ترتیب قطع مغناطیسی در صورت بروز اتصال کوتاه، مدار را فورا قطع نموده و مانع از سوختن قطعه ی بیمتال می شود.

 

 

نمایی از یک اورلود حرارتی

 

تیغه های فرمان و قدرت

 

هر گاه مقدار جریان عبوری از یکی از فازها بیشتر از میزان ستینگ آن شود، کنتاکت معمولا بسته (NC=Normally Close) (95-96) که در سر  راه مدار فرمان بوبین کار گذاشته شده، باز می شود و کنتاکتور از حالت مغناطیس خارج شده، مدار قدرت موتور قطع می گردد.

همزمان با باز شدن کنتاکت 95-96، کنتاکت معمولا باز (Normally Open=NC) (97-98) اورلود بسته شده و لامپی را که برای اخطار در نظر گرفته شده روشن می کند.

تيغه هاي مدار قدرت با شماره هاي يك رقمي از 1 تا 6 و ترمينال هاي تيغه هاي فرمان كه به صورت دوبل (باز و بسته ) مي باشند را با شماره هاي 95 تا98 مشخص مي كنند.

 

چگونگي قرار گرفتن رله بيمتال در مدارات سه فاز

 

        

 

 

اتصال بار تکفاز به بی متال سه فاز

 

در صورت استفاده از يك بي متال سه فاز براي يك مصرف كننده يكفاز، بايد قطع كننده يكي از فازها را با قطع كننده فاز ديگر سري نموده و از كنتاكت باقي مانده براي اتصال به مصرف كننده استفاده نمود.

 

مزایا و معایب بی متال

 

مزایای بی متال نسبت به فیوز فشنگی :

1. در صورت بروز اشکال در یک فاز ، دو فاز دیگر به اضافه مدار فرمان از کار باز می ایستند .
2. هر چه شدت جریان بیشتر شود مقدار حساسیت بی متال نیز بیشتر خواهد شد .
3. در صورتیکه به صورت مداوم 10٪ اضافه بار وجود داشته باشد بی متال بعد از 2 ساعت مدار را قطع میکند .
4. اگر جریان به 10 برابر جریان نامی برسد در کمتر از 2 ثانیه مدار را قطع میکند .

یکی از معایب بی متال حساس بودن آن نسبت به درجه حرارت محیط است.

 

جدول انتخاب فیوز ، بیمتال و کابل موتورهای آسنکرون

 

کابل  mm2	قدرت بیمتال  kW	فیوز  A	جریان نامی A	توان موتور HP                      KW
1.5	2.5 – 4	4	2.6	1.5	1.1
1.5	2.5 – 4	6	3.5	2	1.5
1.5	4 – 6	10	5	3	2.2
2.5	5.5 – 8	16	6.6	4	3
2.5	7 – 10	20	8.5	5.4	4
2.5	10 – 13	25	11.5	7.4	5.5
4	13 – 18	35	15.5	10	7.5
6	18 – 25	35	22	15	11
10	13 – 18	35	30	20	15
10	18 – 25	50	37	25	18.5
16	18 – 25	50	44	30	22
16	23 – 32	63	60	40	30
25	28 – 40	80	72	50	37
25	38 – 50	100	85	60	45
35	57 – 66	125	105	75	55
70	60 – 80	160	140	100	75
70	75 – 105	200	170	120	90
120	95 – 125	250	205	150	100

---

 

 

   کلیه ی مطالب در ادامه مطلب :

 

 

ادامه نوشته

برق گیر

 

برق گیر :

 

 مطلبی دیگر در مورد برق گیر برای دوستان :

 

حفاظت از تجهیزات پست

---

از وسايل حفاظتي محدود كننده ضربه براي حفاظت تجهيزات سيستمهاي قدرت در برابر اضافه ولتاژها استفاده مي شود يك وسيله حفاظتي محدود كننده ضربه بايد اضافه ولتاژهاي گزرا يا اضافه ولتاژهاي كه باعث تخريب تجهيزات شبكه مي شوند را محدود و به زمين هدايت كنند و بتواند اين كار را بدون اينكه آسيبي ببيند به دفعات تكرار كند. برقگيرها نسبت به ساير وسايل حفاظتي بهترين حفاظت را انجام مي دهند و بيشترين مقدار حذف امواج گزرا را فراهم مي كند. برقيگرها به صورت موازي با وسيله تحت حفاظت يا بين فاز و زمين قرار مي گيرند انرژي موج اضافه ولتاژ به وسيله برقگير به زمين منتقل مي شوند.

يك برقگير خوب بايد داراي مشخصات زير باشد:

1-در ولتاژ نامي شبكه،به منظور كاهش تلفات داراي امپدانس بينهايت باشد.
2-در اضافه ولتاژ به منظور محدود سازي سطح ولتاژ داراي امپدانس كم باشد.
3-توانايي دفع يا ذخيره انرژي موج اضافه ولتاژ را بدون اينكه خود صرفه ببيند داشته باشد.
4-پس از حذف عبور اضافه ولتاژ بتواند به شرايط مدار (حالت كار عادي) برگردد.

انواع برقيگيرها:

1-برقگير ميله اي
2-برقگير لوله اي
3-برقگير سيليكون كاربايد (SIC)
4-برقگير نوع اكسيد فلزي (MOV)

معايب برقگير ميله اي:

1-تداوم عبور جريان به زمين حتي پس از حذف اضافه ولتاژ
2-افت شديد ولتاژ فاز به خاطر اتصال كوتاه شدن فاز در لحظه عبور جريان از برقگير
3-داراي تاخير زماني متناسب با اضافه ولتاژ
4-پراكندگي زياد ولتاژ جرقه

پارامترهاي مهم براي انتخاب برقگير مناسب جهت حفاظت عايقي:

1-ماكزيمم ولتاژ كار دائم (MCOV)
2-ولتاژ نامي (Ur)
3-جريان تخليه نامي (8.20µsec)
4-ماكزيمم جريان ضربه قابل تحمل (4.10µsec)
5-قابليت تحمل جذب انرژي W

عوامل مهم در آسيب ديدگي برقگيرها:

1-نفوذ رطوبت و آلودگي
2-اضافه ولتاژهاي گزرا و موقتي
3-عدم انطباق شرايط بهره برداري با مشخصه برقگير (طرحي غلط)
4-عوامل ناشناخته

مزاياي برقگير نوع اكسيد فلزي: (MOV)

1-كارايي بهتر نسبت به ساير برقگيرها
2-پراكندگي كم ولتاژ پسماند همچنين داراي ولتاژ پسماند خيلي كم
3-داراي تاخير زماني خيلي كم
4-برگشت طبيعي به وضعيت اوليه يا مدار باز
5-داراي مشخصه ولت-جريان خطي تر از برقگير SIC
6-داراي سطح حفاظتي خوب

 

 

بررسی كليدهاي قدرت

 

 

     بررسی كليدهای قدرت :

 

  بحث امروز ما در مورد کلید های قدرت و انواع آن هاست .

 

 

 كليدهاي قدرت به دو دسته تقسيم ميشوند :

1- كليد بدون قابليت قطع زير بار (سكسيونر)
2-كليد با قابليت قطع زير بار ( دژنكتور )


سكسيونر : سکسیونر باید در حالت بسته یک ارتباط گالوانیکی محکم و مطمئن در کنتاکت هر قطب برقرار می سازد و مانع افت ولتاز می شود.لذا باید مقاومت عبور جریان در محدوده سکسیونر کوچک باشد تا حرارتی که در اثر کار مداوم در کلید ایجاد میشود از حد مجاز تجاوز نکند .این حرارت توسط ضخیم کردن تیغه و بزرگ کردن سطح تماس در کنتاکت و فشار تیغه در کنتاکت دهنده کوچک نگهداشته می شود .در ضمن موقع بسته بودن کلید نیروی دینامیکی شدیدی که در اثر عبور جریان اتصال کوتاه بوجود می آید .باعث لرزش تیغه یا احتمالاباز شدن آن نگردد.از این جهت در موقع شین کشی و نصب سکسیونر دقت باید کرد تا تیغه سکسیونر در امتداد شین قرار گیرد .بدین وسیله از ایجاد نیروی دینامیکی حوزه الکترومغناطیسی جریان اتصال کوتاه جلوگیری بعمل آید.




موارد استعمال سکسیونر:

همانطور که گفته شد اصولا سکسیونر ها وسائل ارتباط دهنده مکانیکی وگالوانیکی قطعات وسیستمهای مختلف می باشندودر درجه اول بمنظظور حفاظت اشخاص و متصدیان مربوطه در مقابل برق زدگی کار برده میشوند.بدین جهت طوری ساخته میشوند که در حالت قطع یا وصل محل قطع شدگي یا چسبندگی بطور واضح واشکار قابل رویت باشد .
از انجاییکه سکسیونر باعث بستن یا باز کردن مدارالکتریکی نمیشود برای باز کردن یا بستن هر مدار الکتریکی فشار قوی احتیاج به یک کلید دیگری بنام کلید قدرت خواهیم داشت كه قادر است مدار را تحت هر شرایطی باز کند و سکسیونر وسیله ای برای ارتباط کلید قدرت ویا هر قسمت دیگری از شبکه که دارای پتانسیل است به شین میباشد .طبق قوانین متداول الکتریکی جلوی هر کلید قدرتی از 1کیلوولت به بالا و يا هر دو طرف در صورتیکه ان خط از هر دو طرف پتانسیل می گیردسکسیونر نصب می گردد. برای جلوگیری از قطع ویا وصل بی موقع ودر زیر بار سکسیونر معمولا بین سکسیونر وکلید قدرت چفت وبست(مکانیکی یا الکتریکی)بنحوی برقرار می شود که با وصل بودن کلید قدرت نتوان سکسیونر را قطع ویا وصل کرد. بر خلاف کلید های هوایی ،سکسیونرها قادر به قطع هیچ جریانی نیستند .آنها فقط در جریان صفر باز و بسته می شوند . این کلیدها اصولا جدا کننده هستند که ما را به جدا کردن کلیدهای قدرت روغنی ، ترانسفورماتوها، خطوط انتقال و امثال آنها از شبکه زنده قادر می سازند .سکسیونرها از لوازمات تعمیراتی وتغيير مسير جریان میباشند.

 

       باقی مطالب در ادامه مطلب :

 

ادامه نوشته

فانکشنال دیاگرام واحدهای توربو اکسپندر

 

 

      سلام  .

 

      امروز براتون یه مطلب بسیار زیبا گذاشتم .

 

     آیاتا به حال با فانکشنال دیاگرام واحدهای توربو اکسپندر آشنا شده اید؟

 

   یک مطلب کامل در مورد فانکشنال دیاگرام واحدهای توربو اکسپندر  که قبل از شرح 

  این دیاگرام لازم به توضیح است که بدانیم به سبب حفاظت بیشتر سیستم سیگنال های

  تریپ و شات ـ دان بگونه ای طراحی شده اند که: در حالت کار عادی واحد (بهره برداری

  نرمال) بصورت CLOSE CIRCUIT می باشد.

 

    

   شرح دیاگرام EXPANDER START/ STOP/ OFF:

 

 1ـ فرمان استارت یعنی فشردن پوش باتون (EKD01 EC01) روی پانل (MACHINE ON)و با برقراری سیگنال های زیر واحد اکسپندر استارت خواهد شد.

1ـ1ـ سیگنال EXP. READYTOSTART

1ـ2ـ سیگنال های باز نبودن سلونویید و الوهای پرژ اکسپندر(یعنی: EKD01 AA11/AA16/AA46 که به ترتیب قبل از سیفتی تریپ و الو و قبل از توربین مرحله 1 و بعد از مرحله 2 قرار دارند.)
منتجه این سیگنال ها به کنترلر نازل ها اعمال شده و بصورت فرمان آنالوگ به نازل های مرحله 1&2 اعمال می گردد.

1ـ3ـ با قطع سیگنال های EXP. START و پس از استارت محو سیگنال READY TO START ، لذا سیگنال ناشی از پوش باتون. OFF (1 دیجیتالی) لازم است که جهت حفظ سیگنال اعمالی به کنترلر نازل از طریق مدار AND2 بعنوان خود نگهدار عمل نماید. و سبب تداوم استارت واحد خواهد شد.

1ـ4ـ با باز شدن نازلهای STAGE 1/2 سیگنالهای پوزیشن EKD01 CG03/05 مربوط به نازلها 1 می گردد.

1ـ5ـ و با باز شدن S.S.V سیگنال پوزیشن آن EKD01 CG01B نیز 1 می گردد. (CGA01A پوزیشن CLOSE و الو است که در شرایط OFF یا تریپ ماشین خواهد بود)

1ـ6ـ و با داشتن سیگنال GEN. ON (دور ژنراتور 1500 rpm باشد)

1ـ7ـ و نداشتن سیگنال COMMON TRIP ALARM که برابر سیگنال 1 می باشد.

1ـ8ـ و نداشتن EM STOP که این نیز برابر سیگنال 1 می باشد.

نتیجه این سیگنال ها یک سیگنال برای ON نمودن سیستم SEAL GAS (EKD 01 AA78) و یک سیگنال تحت عنوان EXP. ON که برای بخش های دیگر ارسال می گردد، همچنین سبب رفع آلارم PLANT STOP خواهد شد.

 

         دوستان عزیز ، برای خواندن ادامه ی این بحث زیبا

                    حتما به  ادامه مطلب  بروید

         

 

 

 

ادامه نوشته

سيستم خنك كنندگي ترانسهاي قدرت

 

 

 مطلب بسیار پربار در مورد سيستم خنك كنندگي ترانسهاي قدرت :

 

                   ( پست ویژه . حتما دانلود کنید )

 

           

 

          حجم فایل : ۳۷ کیلوبایت

 

                                                                 دانلود

 

حفاظت و رله

 

 

      باز هم از ترانسفورماتور و این با از حفاظت و رله :

 

                   

 

   از علاقمندان به مطالب ترانس و رله توصیه میشه حتما دانلود کنید .

 

     حجم فایل : ۵۹۳  کیلوبایت

 

                               دانلود

 

مطلب زیبا در مورد پست

 

 

  دانلود مطلب بسیار زیبا در مورد پست :

 

  

 

           

 

    عزیزان علاقمند به مطالب تجهیزات پست و نیروگاه ها ، حتما مطلب زیر را

   دانلود نمایند.

 

        نوع فایل : پی دی اف

        حجم : ۳۴۵ کیلوبایت

 

   منبع : 

        www.powerengineering.blogfa.com

 

                              دانلود

 

    

رله بوخ هلتس

 

 

  همه چیز در مورد رله بوخ هـلــتـس ترانسفورماتور :

 

          

  

     رله بوخ هـلــتـس:

  

   یک رله حفاظتی برای دستگاهی است که توسط روغن خنک میشود و یا از روغن به عنوان ایزولاسیون در آن استفاده شده است و دارای ظرف انبساط نیز می باشد . این رله با بوجود آمدن گاز یا هوا در داخل منبع روغن دستگاه و یا پائین رفتن سطح روغن از حد مجاز و یا در اثر جریان پیدا کردن شدید روغن بکار می افتد و سبب به صدا درآوردن سیگنال و دادن علامت می شود و یا اینکه مستقیماً دستگاه خسارت دیده را از برق قطع می کند .

رله بوخ هلتس به قدری دقیق است که به محض اتفاق افتادن کوچکترین خطائی عمل می کند و مانع آن می شود که دستگاه خسارت زیادی ببیند . اگر از این رله برای ترانسفورماتور روغنی استفاده شود ، خطاهائی که سبب بکار انداختن رله بوخ هلتس می شوند عبارتند از :

 

• جرقه بین قسمتهای زیر فشار و هسته ترانسفورماتور 
• اتصال زمین
• اتصال حلقه و کلاف
• قطع شدن در یک فاز
• سوختن آهن
• چکه کردن روغن از ظرف روغن و یا از لوله های ارتباطی. 

      

      در مرحله اول که زنگ خطر بکار می افتد و آلارم می دهد

      اشکالات  بوجود آمده عبارتند از :

 

• 1- نقایص عایق کاری.
• 2- خراب شدن عایق ورقه های هسته و پیچ اتصال ورق های هسته .
• 3- کامل نبودن کنتاکتها در اتصالات الکتریکی .
• 4- گرم شدن بیش از حد قسمتی از سیم پیچ و خراب شدن عایق ها به علت عبور جریان  فوکو  بیش از حد.
• در مرحله دوم که دستگاه قطع خواهد شد و فرمان تریپ به ترانس داده خواهد شد اشکالات بوجود آمده عبارتند از :
•  
• 1-     شکستن بوشینگ ها .
• 2-     اتصال کوتاه فاز به فاز .
• 3-     اتصال زمین .
• 4-     اتصال داخل سیم پیچ ها.
• 5-     اتصال تپ ها به یکدیگر .
• 6-     پایین آمدن سطح روغن در اثر سرد شدن روغن بیش از حد و کم بودن روغن یا نشتی روغن .

 

در خطاهای کوچک ، هوا یا گازهای متصاعد شده از روغن ، وارد لوله رابط بین ترانسفورماتور و منبع ذخیره روغن (ظرف انبساط) شده و به داخل رله بوخ هلتس که در یک قسمت از این لوله قرار دارد راه یافته و به طرف فسمت بالای رله که به صورت مخزن گاز درست شده است صعود می کند و در آنجا جمع می شود .

گازهای راه یافته به داخل رله بوخ هلتس به سطح فوقانی روغن فشار می آورد و باعث پائین آوردن سطح روغن در رله بوخ هلتس میگردد . این فشار به شناور بالائی رله ، منتقل میشود و آن را به طرف پائین میراند . حرکت شناور باعث بستن و یا باز کردن کنتاکتهائی میشود که جهت دادن فرمان در یک محفظه جیوه ای تعبیه شده است . در موقعی که خطا به صورت یک اتصالی شدید باشد ، گازهای متصاعد شده در اثر قوس الکتریکی  به قدری زیاد می گردد که موجب راندن موجی از روغن به داخل ظرف انبساط میشود . اگر سرعت موج روغن از مقدار معینی که قبلاً تنظیم شده است تجاوز کند ، قبل از اینکه گازها به داخل رله بوخ هلتس راه یابند ، دریچه اطمینان رله به کار می افتد و باعث قطع ترانسفورماتور از برق می شود . اگر رله بوخ هلتس دارای دو گوی شناور باشد ، دریچه اطمینان طوری تنظیم می شود که در صورتیکه سرعت حرکت روغن مابین 50 تا 150 سانتیمتر بر ثانیه رسید ، رله قطع کند .

در رله هایی که شامل یک گوی شناور میباشد ، دریچه اطمینان با شناور لحیم شده است و در این رله ها وقتی سرعت روغن به 65 تا 90 سانتیمتر بر ثانیه رسید رله عمل می کند .

 

 

سکسیونرها

 

 

با سلام خدمت عزیزان .

 

 امروز براتون یه مطلب بسیار زیبا در مورد سکسیونرها گذاشتم .

                              حتما دانلود کنید.

 

       

 

     حجم فایل : ۱۲۲ کیلوبایت

 

                                    دانلود

 

دانلود

 

 

     با سلام خدمت دوستان گرامی .

 

      امروز براتون دو پروژه از دو دانشجوی زحمتکش به نام آقایان اسعد آقا دوست

    و هومن جهان بخشی  گذاشتم که  برای این پایان نامه دو سال خونه نرفتن.

      از دوستان علاقه مند به دانلود این پروژه ها خواهش می کنیم هیچگونه سواستفاده از این

      پروژه ننمایند . با تشکر .

 

       عنوان پروژه شماره ۱ :   بررسی حفاظتهای ژنراتور ( واحد گازی نکا )

 

        گردآورنده   :     اسعد آقا دوست

 

                                      دانلود پروژه

 

      عنوان پروژه شماره ۲ :   جایگاه تجارت الکترونیک در ایران

 

     گردآورنده    :    هومن جهان بخشی

 

                             دانلود پروژه 2

 

 

ژنراتورها

 

      

               امروز می خوایم در مورد ژنراتورها بگیم :

 

              

 

                    مقدمه :

 

 منظور از حفاظت ژنراتور حفاظت خود ماشین در برابر خطا ها می باشد بنابراین هیچ فرق نمی کند که توان مکانیکی اعمالی به ژنراتور توسط کدام نوع نیروگاه ( بخار ــ گازی یا آبی ) تامین شود اما اثرات بعضی از خطاها در ژنراتور علاوه بر خود ماشین می تواند به قسمت هایی از خود نیروگاه نیز آسیب وارد کند به همین دلیل بعضی از خطاها که عموما خطای خارجی میباشند بسته به نوع نیروگاه اهمیت خاص می یابند برای مثال اثر خطای برگشت توان برای واحد های گازی هیچ اثر سویی برای ژنراتور و واحد نیروگاهی نخواهد داشت بلکه تنها مشکل مصرف توان بسیار زیاد می باشد در حالیکه همین خطا در صورت  تداوم به مدت یک ساعت می تواند پایان عمر پره های مرحلۀ فشار کم توربین را رقم بزند ( اتفاقی که در نیروگاه سیکل ترکیبی نکا در زمان نصب و راه اندازی روی داد) همچنین خطای افزایش سرعت بسته به نوع نیروگاه می تواند اثرات متفاوتی بر روی آن واحد داشته باشد نکته دیگر که باید مورد توجه قرار گیرد اثرات متفاوت افزایش سرعت ماشین در ژنراتور های با تحریک دینامیک یا استاتیک می باشد.

در صورت وجود آلارم و یا تریپ واحد نیروگاهی در اثر عملکرد حفاظتی ژنراتور باید به نوع خطا بسیار توجه کرد زیرا وجود برخی خطا ها که حتی اگر فقط باعث آلارم شوند و به مرحله تریپ نیز نرسند الزام است که ژنراتور از شبکه جدا شود و مورد بررسی کامل قرار گیرد که همۀ خطا های داخلی ژنراتور را شامل می شود در حالیکه بعضی از خطاهای خارجی مثلا افزایش فرکانس حتی اگر باعث تریپ نیروگاه نیز بشود در صورت عدم مشکل شبکه بلافاصله می توان واحد را راه اندازی و با شبکه پارالل کرد .

همیشه در هنگام تجهیز یک ژنراتور و با هر وسیلۀ دیگر به سیستم های حفاظتی باید با هماهنگی کامل بین رله های محافظ توجه کرد و از عملکرد حفاظت اصلی در هنگام بروز خطا مطمئن شد . چون هنگام بروز خطا در هر قسمت از ماشین پارامتر های دیگری نیز تغییر می کند که ممکن است یک رله دیگر بر آن پارامتر در شرایط اصلی خود در نظر گرفته شده است پس باید تنظیمات رله اصلی همیشه از رله دومی که یک رله پشتیبان نیست و ممکن عمل کند سریعتر باشد . اساس عملکرد رله ها در این ژنراتور و در هر جای دیگر مقایسه کمیتی که باید مراقبش باشند با کمیت از پیش تعریف شده برای آنها است یعنی هر گاه مقدار اندازه گیری شده کمیت مورد نظر به مقدار تنظیم رله برسد رله بعد از زمان لازم سیگنال مر بوط به آلارم و تریپ را صادر می کند علاوه بر این اغلب رله ها شامل فیلتر می باشند که شرایط غیر متعارف ناشی از اثرات خازنی و یا هارمونیکی عملکرد آنها تاثیر نگذارد همچنین استفاده از یک سو ساز جهت اندازه گیری دقیق و تایمر جهت سنجش زمان نیز عضو جدای ناپذیر این رله است .

 

 

                              

                        

 

      لزوم حفاظت ژنراتور :

  

       ژنراتورها مهمترین و با ارزش ترین دستگاههای نیروگاهها و هسته اصلی سیستم های قدرتی هستند که انرژی مکانیکی را از طریق یک سیستم مغناطیسی به انرژی الکتریکی تبدیل  می کنند برای تبدیل انرژی اولیه به انرژی الکتریکی معادل به یک گردانندۀ اصلی نیاز است تا نیروی مکانیکی واسط را تامین کند که ساختمان این گردانندۀ اصلی بستگی به منبع انرژی بکار رفته دارد. در ژنراتور با قدرت زیاد و متوسط انرژی مکانیکی بوسیلۀ توربین های بخاری ، گازی و یا آبی تامین می شود و در ژنراتورهای با قدرت های کمتر در حدود چند صد کیلو ولت آمپر، به طور معمول توسط موتورهای دیزل تامین نیرو می شود. ظرفیت ژنراتورها در یک محدودۀ وسیعی از چندصد کیلوولت آمپر تا چندصد مگاولت آمپر تغییر می کند . واحدهای کوچک و متوسط معمولا به صورت مستقیم به شبکۀ توزیع وصل می شوند و واحدهای بزرگتر از طریق ترانسفورماتور افزاینده به شبکۀ انتقال مرتبط می شوند. که معمولا کلیدی بین ژنراتور و ترانسفورماتور افزاینده در نظر گرفته نمی شود لذا ژنراتور و ترانسفورماتور به عنوان یک واحد تلقی می شوند.

بخش های اساسی یک نیروگاه که نیازمند حفاظت الکتریکی هستند شامل سیم پیچ های ترانسفورماتور اصلی و واحد ( ترانسفورماتوری که مصرف داخل نیروگاه را تامین می کند )، سیم پیچ های استاتور ژنراتور، رتور به همراه سیم پیچ میدان آن، سیستمهای تحریک، گردانندۀ اصلی و سیستم های کمکی ذی ربط می باشند. در این سیستم پیچیده امکان بروز خطاهای مختلف وجود داشته که نیاز به تجهیزات حفاظتی گوناگون می باشد. تجهیزات حفاظتی مورد استفاده با درنظر گرفتن ملاحظات فنی و اقتصادی تعیین می شوند، این ملاحظات شامل ارزش ژنراتور و اهمیت آن از دیدگاه شبکه قدرت می باشد. هزینه های زیاد متناظر با ژنراتور و ترانسفورماتور واحدهای تولیدی ایجاد طرحهای حفاظتی مطمئن و سریع را ضروری ساخته است.

سیستم های حفاظتی باید قادر باشند خسارت ناشی از خطا و در نتیجه نیاز به جایگزینی تجهیزات را حداقل نمایند.

نقص داخل ژنراتور علاوه بر زیانی که خود ژنراتور وارد می کند، باعث قطع شدن قسمت بزرگی از انرژی نیروگاه نیز می گردد و در صورتیکه زیانهای وارده بر ژنراتور در اثر نداشتن وسایل حفاظتی صحیح، و قطع به موقع آن ازدیاد پیدا کند و گسترش یابد، ترمیم و تعمیر محل عیب دیده ممکن است مدتها به درازا کشد و بهره برداری از ژنراتور برای مدت زیادی متوقف گردد. در نتیجه مجبورا در تمام این مدت از ژنراتورهای دیگر بار بیشتری گرفته می شود تا کمبود برق شبکه جبران شود. اضافه بار در ژنراتورها علاوه براینکه ممکن است سبب خسارت دیدن آنها شود، باعث کم شدن طول عمر و دوام آنها نیز می گردد. لذا جهت جلوگیری از اینگونه زیانها، لازم است خطاهای داخل ژنراتور را پیش از توسعه شناخت و برطرف کرد.

وظیفه دستگاههای حفاظتی ژنراتور اینست که خطا را در همان مراحل ابتدایی پیدا کند، بسنجد و به اطلاع مسئولین امر برساند و درصورتیکه لازم باشد خود جهت قطع ژنراتور از شبکه و برداشت تحریک اقدام کند. این عمل باید چنان سریع و ماهرانه انجام شود که نقطۀ مصدوم و معیوب فرصت توسعه یافتن پیدا نکند.

دستگاههای حفاظتی ژنراتورهای با دور کم ( ژنراتورهای توربین آبی ) و با دور زیاد ( توربو ژنراتورها ) متفاوت نیستند. تنها تفاوت دستگاههای حفاظتی ژنراتورها در نوع اتصال ژنراتور ها به شبکه، « اتصال واحد» و « اتصال شین » می باشد.

اتصال واحد زمانی است که قدرت ژنراتور زیاد است و توسط ترانسفورماتور به خطوط انتقال وصل می شود ولی اتصال شین ژنراتور کوچک است و مستقیم به شبکۀ توزیع وصل می شود.

 

 

                      

 

 

      دوستان عزیز برای خواندن بحث زیبا در مورد ژنراتورها

                      حتما به  ادامه مطلب  بروید

 

ادامه نوشته

Motion (حرکت)

 

     

      Motion  (حرکت) :

 

آیا تا کنون به واژه motion (حرکت) فکر کرده اید. امروزه اهمیت جابه جایی در کلیه زمینه ها احساس می شود. حرکت و سرعت تعریف جدیدی را از جهان امروز ارائه می دهد.

کنترل حرکتی در حوزه الکترونیک به معنی کنترل صحیح حرکت یک شی بر اساس فاکتور هایی مانند سرعت - مسافت- بارگیری و یا ترکیبی از کلیه موارد می باشد. امروزه سیستم های کنترل حرکتی بسیار زیادی مو جود است که می توان از stteper motors- linear stepper motors- Dc brush-... نام برد. در اینجا به توضیحات مختصری از تکنولوژی step motor ها اکتفا می کنیم.

در تئوری از stepper motor به عنوان یک شگفتی در ساده سازی یاد می شود. اساسا هر stepper یک مو تور با یک میدان مغناطیسی می باشد که خود به صورت الکتریکی رو شن شده و باعث چرخش دایرهای آرماتور آهنربا می شود.

قسمت کنترل کننده حرکت از یک کابل میکرو پروسسور جهت تولید پالس های پله ای و ایجاد سیگنال های مسیر حرکت تشکیل شده است. و هر indexer بایستی قادر به انجام دستورات اجرایی باشد.
motion driver و یا همان آمپلی فایر دستورات سیگنال های رسیده از منبع را به قدرت مورد نیاز برای چرخش پره های مو تور می شود. امروزه تعداد زیادی driver با قدرت های مختلف جریان و ولتاژ در ساختار تکنولوژی یافت می شود.

هر stepper motor یک وسیله مغناطیسی است که هر پالس دیجیتال را به یک چرخش مکانیکی مانند چرخش پره تبدیل می کند. از مزیت های آن به هزینه پایین- امنیت بالا - ساده بودن و قابل استفاده بودن در هر محیط می توان اشاره کرد.

انواع stepper motor ها :
variable reluctance
permanent magnet
hybrid

چگونگی طراحی هر driver تعیین کننده نوع خروجی هر stepper motor است که دارای سه نوع full- half- microstep می باشد.
Full step:
استاندارد طراحی دارای 50 چرخندا دندانه دار و تو لید کننده 20 پالس پله ای برای چرخش مکانیکی هر عنصر است.

Half step:
به معنی آن است که مو تور می تواند دارای 400 حرکت پله ای در هر دوره باشد. در این سیستم یک چرخنده خود دارای انرژی ست که باعث چرخش تناوبی دو چرخنده دیگر می شود. half stepping یک راه حل عملی تر در صنعت است.

microstep:
یک تکنولوژی نسبتا جدید است که جریان چرخش هر چرخنده را کنترل می کند. این کنترل در سطحی انجام می شود که تقسیم کننده ای فرئی دور تری در بین قطبها قرار گیرد.

 

 

تریستورها

 

 

    تریستورها :

 

 هنوز هم در الكترونیك صنعتی در كاربردهای ولتاژ بالا و جریان بالا از تریستورها استفاده میكنیم.انواع جدیدی از تریستورها ساخته شده كه عبارتند از:
1-Phase Control Thyristors (SCRs)
2-Fast Switching Thyristors (SCRs)
3-Gate Turn-off Thyristors (GTOs)
4-Bidirectional Triode Thyristors (TRIACs)
5-Reverse Conducting Thyristors (RCTs)
6-Static Induction Thyristors (SITHs)
7-Light Activated Silicon Controlled Rectifiers (LASCRs)
8-FET Controlled Thyristors (FET-CTHs)
9-MOS Controlled Thyristors (MCTs)

1- در این تریستورها سرعت سوئیچ پایین بوده و در حدود 50 تا 100 میكرو ثانیه است.این تریستورها كاربردهای عمومی مثل كنترل زاویه فاز یا یكسوكننده ای كنترل شده را دارند.
معمولا هم با كموتاسیون طبیعی خاموش میشوند.
2- در این نوع از تریستورها سرعت سوئیچ از 5 تا 50 میكرو ثانیه است و كموتاسیون اجباری دارند.هرجایی كه نیاز به سرعت بالا در قطع و وصل باشد مثل اینورترها و یكسوكننده های دو جهته میتوان از آنها استفاده كرد.
3- این نوع از تریستورها با اعمال یك پالس مثبت به گیتشان روشن میشوند و با اعمال یك پالس منفی به گیتشان خاموش خواهند شد.به دلیل به وجود آمدن یك ناحیه خاص در پیوند قطعات pوn این المان در حین سوئیچ شدن از حالت صفر به یك سرعت سوئیچش كمی كاهش می یابد.
بهترین مزیت GTO نداشتن مدار كموتاسیون و در نتیجه حذف نویزهای اضافی این مدارات است.
4- همان ترایاك است كه در دو جهت میتواند عمل هدایت را با تحریك گیتش انجام دهد.

 

برای خواندن باقی مطالب به ادامه مطلب مراجعه کنید

 

ادامه نوشته

Power Electronics

 

    

     تکنولوژی الکترونیک قدرت :

 

  تکنولوژی الکترونیک قدرت (Power Electronics) ، بهره وری و کیفیت فرایندهای صنعتی مدرن را بی وقفه بهبود میبخشد. امروزه با کمک همین تکنولوژی امکان استفاده از منابع انرژی غیرآلاینده بازیافتی (ReneWable Energy ) ، نظیر باد و فتو ولتائیک فراهم شده است. تخمین زده میشود که با استفاده از الکترونیک قدرت، حدود 15 تا 20 درصد امکان صرفه جوئی انرژی الکتریکی وجود دارد [1].در واقع با کاهش بیوقفه قیمت ها در عرصه الکترونیک قدرت زمینه برای حضور آنها در کاربردهای صنعتی، حمل ونقل و حتی خانگی فراهم میگردد.

نیروی محرک بیشتر پمپها و  فن ها  موتورهای القائی هستند که در دور ثابت کار میکنند. لیكن در سالهای اخیر با پیشرفتهای انجام گرفته در زمینه تكنولوژی الكترونیك قدرت ، استفاده از موتورهای القائی قفس سنجابی همراه با كنترل كننده دور موتور (AC DRIVE یا اینورتر یا بطور ساده درایو) رو به گسترش است . درایوها دستگاههائی هستند که توان ورودی با ولتاژ و فرکانس ثابت را به توان خروجی با ولتاژ و فرکانس متغیر تبدیل میکنند. باید توجه کرد که دور یک موتور تابعی از فرکانس منبع تغذیه آن است. برای این منظور یک درایو نخست برق شبکه را به ولتاژ DC تبدیل کرده و سپس آنرا با استفاده از یک اینورتر مجددا به ولتاژ AC با فرکانس و ولتاژ متغیر تبدیل میکند. در شکل(1) قسمتهای اصلی یک درایو ولتاژ پائین نشان داده شده است. همانطور که مشاهده میکنید قسمت اینورتر متشکل از سوئیچهای قدرتی است که در سالهای اخیر تغییرات تکنولوژیک زیادی پیدا کرده اند. در واقع با معرفی سوئیچهای قدرتی چون IGBT با قیمتهای رو به کاهش، زمینه برای عرضه درایوهای با قیمت مناسب فراهم شد. در هر حال خاطر نشان میکنیم که شکل موج خروجی درایو ترکیبی از پالسهای DC با دامنه ثابت است. این موضوع موجب میشود که خود درایو منشا اختلالاتی در کار موتور شود. برای مثال کیفیت شکل موج خروجی درایو میتواند سبب اتلاف حرارتی اضافی ناشی از مولفه های هارمونیکی فرکانس بالا در موتور شده و یا موجب نوسانات گشتاور Torque Pulsationدر موتور گردد. با این حال درایوهای امروزی بدلیل استفاده از سوئیچهای قدرت سریع این نوع مشکلات را عملا حذف کرده اند.

كنترل كننده های دور موتورهای الكتریكی هر چند كه ادوات پیچیده ای هستند ولی چون در ساختمان آنها از مدارات الكترونیك قدرت استاتیك استفاده می شود و فاقد قطعات متحرك می باشند،  از عمر مفید بالائی برخوردار هستند . مزیت دیگر كنترل كننده های دور موتور توانائی آنها در عودت دادن انرژی مصرفی در ترمزهای مكانیكی و یا مقاومت های الكتریكی به شبكه می باشد . در چنین شرائطی با استفاده از كنترل كننده های دور مدرن می توان از اتلاف این نوع انرژی جلوگیری نمود . بطوریكه در برخی كاربردها قیمت انرژی بازیافت شده از این طریق ، در كمتر از یكسال معادل هزینه سرمایه گذاری سیستم بازیافت انرژی می شود . کنترل کننده های دور موتور انواع مختلفی دارند. آنها قادرند انواع موتورهای AC و DC را کنترل کنند.

قیمت کنترلرها وابسته به نوع تکنولوژی بکار رفته در ساختمان آنها میباشد. ساده ترین روش کنترل موتورهای AC روش تثبیت نسبت ولتاژ به فرکانس(یا کنترل V/F ثابت) میباشد. اینک این روش، بطور گسترده در کاربردهای صنعتی مورد استفاده قرار میگیرد. این نوع کنترلرها از نوع اسکالر بوده و بصورت حلقه باز با پایداری خوب عمل میکنند. مزیت این روش سادگی سیستمهای کنترلی آن است. در مقابل این نوع کنترلرها برای کاربردهای با پاسخ سریع مناسب نمیباشند. روبوتها و ماشینهای ابزار نمونه هائی از کاربردهای با دینامیک بالا هستند.

 در این کاربردها روشهای کنترلی برداری استفاده میشود. در روشهای کنترلی برداری با تفکیک مولفه های جریان استاتور به دو مولفه تورک ساز و فلو ساز، و کنترل آنها با استفاده از رگولاتورهای PI ترتیبی داده میشود که موتور AC نظیر موتور DC کنترل شود. و بدین ترتیب تمام مزایای موتور DC از جمله پاسخ گشتاور سریع آنها در موتورهای AC نیز در دسترس خواهد بود. برای مثال پاسخ گشتاور در روشهای  برداری حدود10 – 20msو در روشهای کنترل مستقیم گشتاور (Direct Torque Control )این زمان حدود 5ms است. اینک روشهای کنترل برداری متعددی پیاده سازی شده است که بررسی آنها خارج از حوصله این مقاله است. در هر حال نوع کنترلر مطلوب، متناسب با کاربرد انتخاب میگردد. در شکل(2) خلاصه ای از انواع روشهای کنترل موتورهای AC نمایش داده شده است.

 

 

راه اندازي موتورهاي سنكرون

 

 

راه اندازي موتورهاي سنكرون در حالت بارداري

 

ساختمان : استاتور موتورهاي سنكرون از نظر ساختمان دقيقاً مشابه استاتور موتورهاي القايي است سيم پيچهاي سه فاز آن در داخل شيارهاي هسته آهني استاتور تعبيه شده كه وظيفه آنها ايجاد ميدان دوار در هسته استاتور است.
روتور اين موتور به صورت يكپارچه يا از ورقهاي مغناطيسي ساخته مي شود و بر روي آن يك سيم پيچي جريان مستقيم به نام سيم پيچ تحريك نصب مي شود.
جريان تغذيه سيم پيچي تحريك روتور، از طريق دو حلقه كه بر روي محور روتور نصب شده به وسيله جاروبكها تأمين مي شود و روتور اين موتورها عملا بصورت يك مغناطيس الكتريكي (چرخ قطب) رفتار مي كند كه تعداد قطبهاي روتور به اندازه قطبهاي سيم پيچي استاتور خواهد بود.
طرز كار: هنگام وصل استاتور به شبكه سه فاز ، يك ميدان دوار كه سرعت آن متناسب با فركانس شبكه و تعداد قطبهاي استاتور است در آن بوجود مي آيد و سطح روتور را جاروب مي كند.
 

قطبهاي روتور از طريق قطبهاي غير همنام استاتور جذب و لحظه اي بعد مجدداً اين قطبها به وسيله قطبهاي همنام استاتور دفع خواهند شد. پس ميانگين گشتاور صفر و روتور حركت نمي كند قطبهاي روتور به دليل سنگيني و اينرسي موجود در آن نمي توانند به سرعت همراه ميدان دوار استاتور بچرخند. پس بايد با يك وسيله كمكي (راه انداز) ابتدا سرعت روتور را به نزديكي سرعت ميدان دوار استاتور رساند تا روتور بتواند همراه ميدان دوار چرخش كند.
سؤال: گشتاور راه اندازي اين موتورها چقدر است؟
روشهاي راه اندازي موتورهاي سنكرون:
براي راه اندازي موتورهاي سنكرون سه روش اساسي مي توان به كار برد.
1-كاهش سرعت ميدان مغناطيسي استاتور: تا حدي كه روتور بتواند طي نيم سيكل چرخش ميدان مغناطيسي شتاب بگيرد و با آن قفل شود . اين كار را مي توان با كاهش فركانس منبع تغذيه انجام داد.
2- استفاده از يك گرداننده اوليه: كه سرعت موتور را تا حد سرعت سنكرون بالا ميبرد و با طي مراحل موازي كردن ماشين مثل ژنراتور روي خط آورده شود. پس از اين مراحل خاموش كردن با جدا كردن گرداننده اوليه ماشين سنكرون را تبديل به موتور خواهد كرد.
3- استفاده از سيم پيچ هاي ميرا كننده كه در انتهاي قطبين روتور نصب مي شود.
در موتورهاي سنكرون سرعت حركت روتور در هر حال برابر با سرعت ميدان دوار استاتور خواهد بود و افزايش بار فقط عقب ماندگي روتور نسبت به ميدان را موجب مي شود.
 
اختلاف فاز اين دو ميدان Bs وBR همان زاويه گشتاور است كه از0 تا90 تغيير مي كند. البته اگر افزايش بار بيش حد باشد.   موتور از حالت سنكرونيزم خارج خواهد شد كه اصطلاحا آن را ناپايدار مي ناميم ضمنا هنگام كار با سرعت سنكرون با تغييرات جريان تحريك امتداد جريان آرميچر و ضريب قدرت ماشين از حالت پس فازي به اهمي و پيش فازي قابل كنترل خواهد بود كه از اين خاصيت جهت اصلاح ضريب قدرت شبكه استفاده مي شود كه به موتورهاي سنكرون پر تحرك (كاردر حالت پيش فازي) خازنهاي سنكرون نيز گفته مي شود . (موتورهاي سنكرون در حالت كار پيش فازي كم تحريك هستند.) مدار معادل تكفاز موتور سنكرون بصورت زير مي باشد.

 

 

 

ایمنی در برق

 

 

چگونگی نجات فرد برق گرفته از تیر های برق:

 

 

 

 

برق گرفتگی :

 

ابتدا باید بدانیم که برق گرفتگی چگونه به وجود می آید؟

 

همان گونه که می دانیم فرد در تماس با جریان برق اگر با سطح زمین ودیوار ها در تماس باشد با بسته شدن سیکل از طریق سیم برق ، بدن وزمین دچار برق گرفتگی می شود که تیر برق به عنوان زمین محسوب خواهد شد.

پس از تماس با ارگان های مربوط به این گونه حوادث از جمله : آتش نشانی ، اکیپ اتفاقات اداره ی برق و نیروی انتظامی و اورژانس در محل حاضر شده و به ارزیابی وضعیت خواهند پرداخت و با تعامل و هماهنگی در صدد رفع مشکل بر خواهند آمد.

ابتدا می بایست عوامل خطر آفرین را از محیط دور کرد یا بر طرف کرد،بنابراین گروه اتفاقات شبکه ی برق به قطع برق مسیر مبادرت می ورزند تا راه را برای نجات فرد برق گرفته هموار گردد،سپس برای اطمینان بیشتر به ارت کردن شبکه ی تحت عملیات پرداخته . بعضی از تیر برق ها خود دارای سیستم محافظت زمین ( ارت ) هستند ولی طبق گفته های مأمور آتش نشانی که برای تهیه ی مطالب این تحقیق به ایشان مراجعه نمودیم اکثر تیرهای برق فاقد این نوع سیستم بوده ، برای این منظور می بایست از دستگاه ارت موقت استفاده کنیم .

برای ارت کردن موقت باید ابتدا میله ی ارت را در فاصله ی معین از محل عملیات درمرطوب ترین نقطه از زمین کاشته و اگرمیزان مقاومت زمین در حد دلخواه نبوده باید مقداری آب به همراه ماده ی Lom  به آن اضافه نموده تا مقاومت آن کاهش یابد .

 

لزوم ایجاد ارت را می توان به گونه ی زیر بیان نمود :

به دلیل القای جریان برق از شبکه های رو گذر یا مانور اکیپ های دیگر در مسیر و همچنین روشن نمودن موتور ژنراتور توسط مشترکین ، بیمارستان ها و کارخانه جات و غیره که ممکن است به طور اشتباه کلید برگشت برق شبکه را قطع ننمایند،محل کار را در مقابل آسیب های ذکر شده برای ما ایمن می کند .

 

پس از بر طرف کردن عوامل خطر زا ، نیروهای امداد که خود دارای لباس های  عایق و دستکش ها و چکمه های عایق به تن کرده اند از نبردبان مخصوص به سمت فرد برق گرفته بالا رفته و به بررسی چگونگی وضعیت برق گرفته می پردازد .

ابتدا باید فهمید که شخص زنده است یا مرده ، آیا بدن او به جایی گیر کرده یا خیر.

دست های شخص برق گرفته به سیم ها خشک شده یا خیر . در صورت زنده بودن دچار شوک و حمله ی قلبی شده یا خیر سپس تمامی اطلاعات را در اختیار سر گروه که در پایین حضور دارد و عملیات را رهبری میکند قرار می دهیم تا او با همفکری با دیگران برای هر چه سریع تر نتیجه گرفتن تلاش می کنند.

سپس شخص امداد گر کمر بند Harless  را به شخص برق گرفته متصل کرده و طناب نجات را به کمربند بسته ، سپس گیره های طناب نجات را به تکیه گاهی محکم بسته و در این مرحله به جدا کردن فرد برق گرفته از تیر اقدام می کنیم .

اگر بدن شخص به راحتی از تیر جدا نشود برای بریدن سیم ها و آزاد کردن شخص باید از قیچی ها و تبر های عایقی که می تواند ولتاژ تا سقف 22 کیلو ولت را تحمل نمایند استفاده کنیم .

امداد گر، شخص برق گرفته را در هنگام پایین آوردن از تیر همراهی می نمایند تا مانع از تاب خوردن مصدوم و برخورد او با تیر و سیم ها ی برق شود.

زمانی که که مصدوم به سطح زمین میرسد ، امداد گران در صورت زنده بودن شخص برای انجام کمک های اولیه در محل حاضر شده . اگر شخص دچار شکستگی شده باشد ، عضو شکسته را ثابت نگاه داشته . اگر دچار ایست قلبی شده باشد عملیات احیا را انجام می دهند.سپس شخص را به مرکز درمانی می برند .

اکیپ اداره ی برق نیز سیم های ارت موقت را جدا نموده و پس از اطمینان از سالم بودن شبکه ، دستور وصل جریان برق را صادر می کنند . آتش نشانان نیز کلیه ی وسایل به کار رفته جمع آوری نموده و به پایگاه باز می گردند .

 

در پایان نیز با تشکر از مسئول آموزش مرکز آتش نشانی شهرستان قائم شهر ، آقای رحیمی که مارا در گردآوری این مطالب یاری نموده اند ، مطالب را به پایان می بریم

 

                                                  دی 87

 

 

زمين كردن حفاظتی

 

 

         زمين كردن حفاظتی:

 

 

    اول زمين كردن :

 

  درتمامي تأسيسات الكتريكي، بخصوص تأسيسات فشارقوي ،زمين كردن يكي ازمهم ترين واساسي ترين اقدامي است كه براي رفاه وسلامتي واصولا ادامه زندگي اشخاصي كه به نحوي بااين پست هادرتماس هستندوحتي در خارج از پست دررفت وآمد مي باشند، بايد بادقت هرچه تمام تروباتوجه به قواعد وقوانيني كه بدين منظورتحرير شده است انجام مي گيرد.

درتأسيسات برقي دونوع زمين كردن وجود دارد كه مايكي را « زمين كردن حفاظتي » وديگري را«زمين كردن الكتريكي » مي ناميم .

 

زمين كردن حفاظتي :

 

زمين كردن حفاظتي عبارتست اززمين كردن كليه قطعات فلزي تأسيسات الكتريكي كه درارتباط مستقيم (فلزبافلز) بامدارالكتريكي قرارندارند. اين زمين كردن بخصوص براي حفاظت اشخاص درمقابل اختلاف سطح تماسي زيادبه كاربرده مي شود.

بدين منظوردرپست هاي فشارقوي بايدتمام قسمت هاي فلزي كه درنزديكي وهمسايگي بافشارقوي قرارگرفته اند ومكان تماس عمدي ياسهوي باآن ها موجود است، به تأسيسات زميني كه براي اين منظوراحداث شده است (زمين حفاظتي ) متصل ومرتبط گردند. اين قسمت هاعبارتند از ستون 1- زمين كردن حفاظتي :

زمين كردن حفاظتي عبارتست اززمين كردن كليه قطعات فلزي تأسيسات الكتريكي كه درارتباط مستقيم (فلزبافلز) بامدارالكتريكي قرارندارند. اين زمين كردن بخصوص براي حفاظت اشخاص درمقابل اختلاف سطح تماسي زيادبه كاربرده مي شود.

بدين منظوردرپست هاي فشارقوي بايدتمام قسمت هاي فلزي كه درنزديكي وهمسايگي بافشارقوي قرارگرفته اند ومكان تماس عمدي ياسهوي باآن ها موجود است، به تأسيسات زميني كه براي اين منظوراحداث شده است (زمين حفاظتي ) متصل ومرتبط گردند. اين قسمت هاعبارتند از ستون هااوپايه هاي فلزي ، درب هاونرده هاي فلزي، قسمت هاي فلزي دسترس تمام دستگاه هاي اندازه گيري ، ايزولاتورها، مقره هاي عبور، بخصوص قسمت هاي فلزي كه براي كاركردن بادستگاه ها بايدباآنها لمس كردودردست گرفت ، مثل چرخ هاي فرمان انواع واقسام تنظيم كننده هاورگولاتور، دسته كليدها وغيره. زيرادراين قسمت هادراثرعبورجريان خيلي كم نيزعضلات دست به طوري منقبض مي شودكه بازكردن ورهايي پيداكردن ازآن غيرممكن ومحال به نظرمي رسدوعاقبتي وخيم واسفناك براي تماس گيرنده به پيش خواهدداشت.

بدين منظوروبراي جلوگيري ازهرحادثه اي بايد زمين حفاظتي به نحوي تأسيس گرددكه قسمتس ازمسيرجريان كه توسط تماس اعضاي بدن انسان اتصالي مي شود(دست وپا ويا دو دست يادوپا)داراي تفاوت پتانسيل يا افت ولتاژ زيادنباشد. افت ولتاژ بستگي به شدت جريان ومقاومت مسيرجريان دارد. شدت جريان قابل محاسبه ودرضمن غيرقابل پيشگيري .

لذا براي كوئچك نگه داشتن افت ولتاژ بايدمقاومت مسيرجريان حتي المقدور كوچك نگه داشته شود. به طورمثال اگريك مقره عبوركه درديوار مرطوبي نصب شده است، بشكندوسيم فشارقوي باديوارتماس پيدا كندوجريان اتصال زمين دراين حالت 25 آمپرومقاومت هرمتر ديوار 10 اهم باشد،مابين دونقطه ازديوار كه انسان باآن تماس دارد(فاصله دست وپاتقريبا 2 متر) اختلاف سطحي برابر با:

U = I . R = 25 . 2 .10 = 500 volt

به وجودمي آيد كه مسلما براي انسان خطرناك استولي اگرپايه فلزي مقره كه به ديوار محكم شده به وسيله يك سيم نسبتا ضخيم به زمين وصل شود، درموقع اتصال بدنه يا اتصال زمين ، قسمت عمده جريان اتصالي ازاين سيم عبورخواهدكرد وكليه قسمت هاي ديوار هم پتانسيل سيم درآن نقطه قطع خواهدشد. لذاافت ولتاژ درامتداد ديوارناچيز شده وبراي انسان خطري ايجاد نخواهدكرد.

عامل مؤثرخطربراي انسان ياهرموجود زنده ديگرجريان مي باشدكه البته وجوداختلاف سطح است كه باعث عبوراين جريان مي گردد. درفشارضعيف جريان هاي 1 تا 1/0 آمپر كه ازقلب مي گذرد، خطرجاني دارد.

آزمايش هاوبررسي هاي مختلف نشان داده است كه :

1- جريان هايي تا 02/0 آمپربراي انسان قابل تحمل است.

2- جريان هاي تاحدود 05/0 آمپرخطرناك وجريان هاي از1/0 آمپربا بالا خطرجاني دارد.

عبورجريان ازقلب باعث مي شودكه عمل منظم تپش قلب نامنظم شده ودررسيدن خون به مغز وقفه اي حاصل گردد، درنتيجه انسان پس از چند دقيقه به هلاكت مي رسد.

براي نجات برق زده بلادرنگ از تنفس مصنوعي كمك گرفته شودكه بهترين نوع آن از راه دهان به دهان است.

شدت جريان مهلك ومقاومت بدن انسان هامتفاوت است. مقاومت بين اعضاي مختلف بدن انسان به طورمتوسط برابر است با:

دست ودست : تقريبا 4000 اهم

دست وپا:تقريبا 4500 اهم

پا وپا : تقريبا 6500 اهم

هردودست ودوپا : تقريبا 1800 اهم

درضمن بدن مرطوب بوده ودست ها عرق كرده باعث كم شدن مقاومت وعبورجريان زيادتري مي شود ، لذا مي توان گفت كه حتي اختلاف سطح 20 ولت نیز محصوص و اختلاف سطح 60 ولت ممكن است خطرجاني داشته باشد.

البته اثر مرگبارجريان بستگي به فركانس صنعتي 50 هرتس خطرناك ترين آنها مي باشد. درفركانس هاي زياد نمي تواند موجبات منقبض شدن اعضاي بدن انسان رافراهم سازد. به طوري كه عبورجريان به شدت چندين آمپر بافركانس خيلي زياد نيزممكن است براي انسان بي خطرباشد وبه همين جهت است كه درپزشكي ازجريان بافركانس زياد براي درمخان استفاده مي شود.

دربرق گرفتگي فشارقوي جريان هايي از1تا100 آمپروبيشترممكن است ازبدن انسان عبوركندبدون اين كه مستقيما باعث ازكارافتادن قلب شود.ولي درعوض اين جريان هاي شديد باعث خراب كردن وسوزاندن بافت هاي بدن به خصوص تجزيه آب بدن مي شودوبه كليه آسيب فراوان مي رساند. درضمن عبور جريان زيادازبدن باعث سوزاندن محل ورود و زخم برداشتن عميق درمحل خروج جريان مي شود كه ممكن است متعاقبا منجربه مرگ گردد.

درخاتمه بدنيست متذكرشويم كه بعضي ازحيوانات بخصوص اسب هادرمقابل جريان هاي زمين حساس ترومستعدتر ازانسان ها مي باشندكه شايد اين مستعدبودن به علت بزرگتربودن فاصله قدم آنها واختلاف سطح قدمي كه آنها اززمين برداشت مي كنند ، باشد.

 

    2-زمين كردن الكتريكي :

 

« زمين كردن الكتريكي » يعني زمين كردن نقطه اي ازدستگاه هاي الكتريكي وادوات برقي كه جزئي ازمدارالكتريكي مي باشند.مثل زمين كردن مركزستاره سيم پيچي ترانسفورماتور وياژنراتورويازمين كردن سيم وسط يا سيم مشترك دوژنراتور جريان دايم سري شده.(Mp )

زمين كردن الكتريكي دستگاه ها به خاطركارصحيح دستگاه ها وجلوگيري ازازدياد فشارالكتريكي فازهاي سالم نسبت به زمين درموقع تماس يكي از فازها بازمين مي باشد.

 

زمين كردن الكتريكي سه نوع است :

 

الف – زمين كردن مستقيم

 

مثل وصل كردن مستقيم نقطه صفرترانسفورماتور وبا نقطه اي ازسيم رابط بين دو ژنراتور جريان دايم به زمين.

ب- زمين كردن غيرمستقيم

 

مانند اتصال نقطه صفرژنراتور توسط يك مقاومت بزرگ به زمين يا اتصال نقطه صفرستاره ترانسفورماتور توسط سلف بزرگ به زمين ( سلف پترزن يا پيچك محدود كننده جريان زمين )

 

پ- زمين كردن بار

دراين نوع زمين كردن نقطه صف ياهرنقطه ازشبكه كه داراي پتانسيل نسبت به زمين است توسط يك فيوز فشارقوي( الكترود جرقه) به زمين وصل مي شود تاموقعي كه مدارفيوز باراست يعني درحالت كارعادي شبكه ، ارتباط شبكه بازمين بازاست ولي درموقعي كه ولتاژ زيادي شبكه راتهديد مي كند ، مدار فيوزها مي باشند وبدين جهت زمين كردن بازدرحقيقت نوعي اززمين كردن الكتريكي درحالت كارعادي شبكه محسوب نمي شود، اززمين الكتريكي اغلب درموقعي كه دستگاه ها وشبكه برق رساني بدون عيب نيز مي باشند جريان عبورمي كند كه اززمين حفاظتي فقط ارتباط فازها بازمين جريان عبورمي كند.

اززمين كردن الكتريكي درحالت كارعادي شبكه محسوب نمي شود اززمين كردن الكتريكي اغلب درموقعي كه دستگاه ها وشبكه برق رساني بدون عيب نيز مي باشد جريان عبور مي كند. درصورتيكه اززمين حفاظتي فقط درموقع ارتباط فازها بازمين جريان عبورمي كند.

 

اصطلاحاتي كه درزمين كردن به كاربرده مي شود

 

1-زمين

زمين دراين مبحث به معني نوع وجنس زمين است، مثل خاك رس ، ماسه ، شن ، سنگ لاخ ، باتلاق ، مرداب وغيره.

2- ميل زمين ( زمين كننده)

ميل زمين عبارتست ازهادي يافلزي به هرشكل ( صفحه اي ، لوله اي ، طنابي، پروفيل) كه درزمين چال مي شود وبازمين ارتباط برقرارمي كند وما به آن دراين مبحث به اختصار«ميل» مي گوئيم.

3- زمين هم سطح

عبارتست از سطح زمين كه بين نقاط مختلف آن دراثرعبورجريان اززمين اختلاف پتانسيل محسوسي ايجاد نمي شود. زمين هم سطح تقريبا 20 مترازميل فاصله دارد.

4- ميل فرمان

عبارتست از سيم يا مفتول يا صفحه فلزي كه مربوط به زمين كننده است وبراي تنظيم افت پتانسيل وكوچك كردن ولتاژ تماسي خطرناك بكاربرده مي شود.

5- سيم زمين

عبارتست از سيم رابط بين زمين كننده (ميل) وزمين شونده.

آن قسمت ازاين سيم كه درزمين قرارگرفته است جزئي ازميل محسوب مي شود.

 

 

 

مدار فرمان

 

    

 

                   مدار فرمان

 بهره برداری مطمئن و بی وقفه از تاسیسات الکتریکی و مراکز تولید نیرو و تامین انرژی الکتریکی مورد نیاز تجهیزات برقی کارخانه جات صنعتی و مراکز اقتصادی تا حدود زیادی به خصوصیات و ویژگی ها و طرز عمل کلیدها و وسایل کنترل مدارها بستگی دارد.
در مدارهای الکتریکی وسایل مختلفی به کار میرود که از مهمترین انها کنتاکتور یا کلید مغناطیسی است .استفاده از این کنتاکتور در مدارهای کنترل تنوع طراحی های مختلف را به وجود می آورد.
برای طراحی مدارهای کنترل و کار با آنها باید وسایل تشکیل دهنده آن را به طور کامل شناخت و به اصول ساختمان و مورد استفاده این وسایل آشنا شد.
وسایلی که در مدارهای فرمان به کار میروند به این قرار است:
1_کنتاکتور(کلید مغناطیسی)2_شستی استاپ استارت3_رله الکتریکی4_رله مغناطیسی5_لامپ های سیگنال 6-فیوزها 7_لیمیت سویچ8_کلیدهای تابع فشار 9_کلیدهای شناور10_چشم های الکتریکی(سنسورها)11_تایمر و انواع آن12_ترموستات13_کلیدهای تابع دور

 

 

      کنتاکتور  :

 

 

در مورد کنتاکتور میتوان گفت که یک کلید مغناطیس است که وقتی ولتاژ مورد نظر به آن اعمال میشود یک سری کنتاکت(یا کلید)باز را بسته و یک سری کنتاکت بسته را باز میکند.که با استفاده از این خاصیت مدارهای مختلفی میتوان مدارهای زیادی رو طراحی کرد.

 

   ساختمان کنتاکتور:

 

این کلید از دو هسته به شکل E یا U که یکی ثابت و دیگری متحرک است و در میان هسته ثابت یک بوبین یا سیم پیچ قرار دارد،تشکیل شده است. وقتی بوبین به برق وصل میشود با استفاده از خاصیت مغناطیسی ،نیروی کششی فنر را خنثی میکند و هسته فوقانی را به هسته تحتانی متصل کرده باعث میشود که تعدادی کنتاکت عایق شده از یکدیگر به ترمینال های ورودی و خروجی کلید متصل میشود و یا باعث باز شدن کنتاکت های بسته کنتاکتور بسته کنتاکتور گردد.
در صورتی که مدار تغذیه بوبین کنتاکتور قطع شود ،در اثر نیروی فنری که داخل کلید قرار دارد هسته متحرک دباره به حالت اول باز میگردد.

[size=18]مزایای استفاده از کنتاکتور

 

کنتاکتورها نسبت به کلیدهای دستی صنعتی مزایایی به شرح زیر دارند:

 

1_مصرف کننده می تواند از راه دور کنترل می شود.

2_مصرف کننده میتواند از چند محل کنترل شود.

3_امکان طراحی مدار فرمان اتوماتیک برای مراحل مختلف کار مصرف کننده وجود دارد.

4_سرعت قطع و وصل کلید زیاد و استهلاک آن کم است.

5_از نظر حفاظتی مطمئن ترند و حفاظت مطمئن تر و کامل تری دارند.

6_عمر موثرشان بیشتر است.

7_هنگام قطع برق،مدار مصرف کننده نیز قطع می شود و به استارت مجدد پیدا میکند؛در نتیجه از خطرات وصل ناگهانی دستگاه جلو گیری می کند.

 

کنتاکتور برای جریان های AC وDC ساخته میشود.تفاوت این دو کنتاکتور در این است که در کنتاکتور های AC از یک حلقه اتصال کوتاه برای جلوگیری از لرزش حاصل از فرکانس برق استفاده می شود. نیروی کششی یک مغناطیس الکتریکی جریان متناوب،متناسب با مجذور جریان عبوری از آن و در نتیجه متناسب با مجذور اندکسیون مغناطیسی است.چون مقدار جریان لحظه ای با توجه به رابطه i=ImaxSIN wt تعقیر میکند،نیروی کششی مغناطیسی نیز برابر با
F=Fmax sin wt (سینوس توان 2 دارد که نمیشد تایپ کنی)
خواهد شد و تعداد دفعاتی که این نیرو ماکزیمم و صفر می شود، به اندازه دو برابر فرکانس شبکه خواهد گردید.در نتیجه ،در لحظاتی که مقدار نیروی کششی بیشتر از نیروی مقاوم فنر های کنتاکتور باشد ،هسته کنتاکتور جذب می شود و در لحظاتی که مقدار نیروی کششی کمتر از مقدار نیروی فنر ها شود،هسته متحرک هسته نیز آزاد شده و به محل اول خود باز می گردد.بدین ترتیب در هسته متحرک لرزش و صدا ایجاد خواهد شد این نوسانات را می توان به وسیله یک حلقه بسته در سطح قطب ها جا سازی شده و حدود نصف تا 3/2 سطح هر قطب را پوشانده است از بین برد و لرزش آن را برطرف کرد. عمل این حلقه آن است که مانند سیم پیچ ثانویه ترانسفورماتوری که در حالت اتصال کوتاه قرار گرفته است،از آن جریان القایی عبور میکند و باعث ایجاد فوران مغناطیسی فرعی در مدار هسته می شود. این فوران فرعی با فوران اطلی اختلاف فاز دارد و در زمانی که نیروی کششی حاطل از فوران اطلی صفر باشد ،نیروی کششی حاصل از فوران اطلی ماکزیمم خواهد بود و در حالتی که نیروی حاصل از فوران ماکزییم باشد ،این نیرو صفر خواهد بود و چون جمع این دو نیرو به هسته متحرک اثر میکند،نیروی کششی در هر لحظه از نیروی مقاومت فنر بیشتر خواهد بود.
ولتاژ تغذیه بوبین متفاوت است و از 24 تا 380ولت ساخته می شود. در اکثر کشورهای صنعتی برای حفاظت بیشتر ،تغذیه بوبین کنتاکتور را زیر ولتاژ حفاظت شده (65ولت)انتخاب میکنند. و یا برای تغذیه مدار فرمان ،ترانسفورماتور مجزا کننده به کار می برند.

 

 

شناخت مشخصات کنتاکتور:

 

   نوع کنتاکتور

 

با توجه به نوع مصرف کننده و شرایط کار ،کنتاکتورها دارای قدرت و جریان عبوری مشخصی برای ولتاژهای مختلف هستنند. بنابراین باید به جدول و مشخصات کنتاکتور توجه کافی مبذول کرد و انخاب کنتاکتو.را منطبق بر مشخصات مورد نیاز قرار داد.
برای اتصال مصرف کننده به شبکه باید از کلید یا کنتاکتوری با مشخصات مناسب استفاده کرد که کنتاکت های آن تحمل جریان راه اندازی و جریان دائمی را داشته باشد و همچنین در صورت اتصال کوتاه،جریان لحظه ای زیادی که از مدار عبور می کند. و یا جرقه ای که هنگام اتصال مدار ایجاد می شود ،صدمه ای به کلید نزند.
بدین منظور و برای این که بتوانیم پس از طراحی مدار ،کنتاکتور مناسب را برای اتصال مصرف کننده به شبکه انتخاب کنیم،باید با مقادیر نامی مربوط به کنتاکتور آشنا شویم.
برای انتخاب کنتاکتور در قدرت های مختلف می توان از جدول های استفاده کرد.

 

   کنتاکتورهاي DC :

 

کنتاکتورهاي کرتيس /آلبرايت براي وسائل نقليه و کاربردهاي صنعتي با کيفيت بالا در دسترس هستند. مجموعه اين کنتاکتورها 100-125-150-250 آمپر هستند. و در مدلهاي تک و دوبل مي باشند  . ميليونها قطعه از اين کنتاکتورها در سراسر جهان در حال کار هستند و در سخت ترين شرايط نيز کارايي دارند. اين دستگاهها از 6 تا 240 ولت موجود هستند.

 

 

   یک نمونه از کلید فرمان الکتریکی :

 

 

 

 

 

ایمنی در برق - قسمت اول

 

              

             ایمنی در برق  .  در ۳ ضمیمه : 

 

 

      

 

 

               ایمنی در برق .  ضمیمه ی شماره ی ۱:

    

       

          خطر برق گرفتگی ( تماس مستقیم و غیر مستقیم ) :

 

       

   علل - شدت وعلامتهای برق گرفتگی 
        

          علل برق گرفتگی چند دسته است:

 
1 – وجود ولتاژ٢٢٠ تا ٤٤٠ ولت درخانه یا دفتر کار
2 – وجود ولتاژهای قوی تر در کارگاه
3 – برخورد با صاعقه در بیابانها یا اماکنی که ولتاژ آن به مگا ولت میرسد

شدت برق گرفتگی بستگی دارد به :

1- مقاومت پوست بدن (این مقاومت در مردها 3 کیلو اهم و در زنها کمتر است )
2- رطوبت پوست بدن (مقاومت پوست بدن در صورت مرطوب بودن پوست کاهش می یابد .)
3- عبور جریان برق از بدن در صورتی که جریان برق از بین دو دست و یا از بین یکی از دستها و پای چپ بگذرد و به علت قرار گرفتن قلب در مسیر جریان بیمار آسیب بیشتری خواهد دید.
4-ولتاژ برق (از نظر ایمنی ولتاژ های پایین تر از 32 ولت بی خطر وبیشتر از 50 ولت خطرناک است ).

علامتهای برق گرفتگی :

1- انقباض ماهیچه ها : برق گرفته ممکن است در اثر انقباض ماهیچه های دست سیم برق را محکم گرفته و آن را رها نکند و یا بر عکس انقباض عضلات باعث پرتاب شدن او شود.
2- قطع تنفس : در اثر فلج شدن مرکز تنفس در بصل النخاع
3- لرزش بطنی قلب : برق گرفتگی موجب تند شدن ضربان قلب میشود یعنی ضربان قلب در دقیقه به جای 80 به 300 الی 600 بار میرسد .
4- سوختگی : در محل ورود و خروج جریان برق سوختگی ایجاد میشود .

خطر برق گرفتگی :

به دو صورت به وقوع می پیوندد :

1- تماس مستقیم
2- تماس غیر مستقیم
تماس مستقیم :هنگامی که سیستم کاملا سالم است و انسان به سهو یا بر اثر بی توجهی و بی مبالاتی با هادی برق دار در یک نقطه تماس حاصل کند ، به این گونه برق گرفتگی تماس مستقیم گویند .
تماس غیر مستقیم :هنگامی که در اثر خراب شدن عایق بندی یا هر علت دیگر، یک هادی برق دار با سطوح فلزی در دسترس مربوط به سیستم با بدنه هادی مانند ،بدنه موتور ، تابلوی برق یا دستگاه دیگری تماس حاصل کند و در عین حال انسان با همان سطح فلزی در تماس باشد .
به این گونه برق گرفتگی ، تماس غیر مستقیم گویند .

چگونگی و حالت برق گرفتگی :

برق گرفتگی انسان بدین گونه ایجاد میشود :

1- تماس بدن با هر دو سیم فاز ونول
2- تماس یک فاز و یک نقطه از دستگاه با بدن
3- تماس بدن با دستگاهی که جریان فاز به آن متصل است
قطع کننده های دیفرانسیلی راه حل جدید این موضوع است . در ماده ی 36 از قانون 14 نوامبر 1962 فرانسه آمده است که : ( وسایل قطع کننده باید بتوانند هنگامی که بین فاز و بدنه دستگاه اتصالی پیش میآید ، قبل از آن که بدنه وسایل به پتانسیل 24 ولت مثبت به زمین در محلهای خیلی هادی و 50 ولت در سایر حالات برسد ، جریان برق را فورا قطع کند و این شرایط در خصوصیات رله ی دیفرانسیلی نهفته است .)

 

علت برق گرفتگی:

ضربان قلب انسان با توجه به سن فرق میکند . این ضربان بین 70 تا 105 بار در دقیقه است . ضربان ،یا به بیان دیگر فرکانس برق شهری در هر ثانیه 50 بار و در هر دقیقه 3000 بار است .
وقتی شخصی با برق تماس پیدا میکند ، یا در اصطلاح برق او را میگیرد ،بدن انسان میخواهد تعداد ضربان قلب خود را با فرکانس برق شهر یکسان کند و قلب شروع به افزایش ضربان میکند ؛ اما چون قادر نیست در هر ثانیه 3000 بار طپش داشته باشد، از این رو در همان لحظات نخستین،با افزایش ضربان،شدت جریان خون را زیاد و با افزایش آن ،قلب و شریانها پاره میشود و دریچه های قلب به سبب پارگی از کار میافتد و متوقف میشود و مرگ عارض میگردد .

تقسیم بندی تاسیسات الکتریکی از نظر ولتاژ :

1- ولتاژهای خیلی ضعیف : تا 50 ولت در جریان مستقیم ، تا مقدار موثر 24 ولت بین هادی و زمین در جریان متناوب تا 24 ولت بین فازهایی که دارای جریان سه فاز بوده و سیم نول آن به زمین متصل باشد.

2- ولتاژهای ضعیف : 50 تا600 ولت در جریان مستقیم ،24 تا 250 ولت بین فاز و زمین در جریان متناوب 42 تا 433 ولت بین فازها اگر جریان سه فاز باشد . با توجه به عوامل مختلف مانند ، مقاومت زمین در محل - مقاومت بدن شخص – رطوبت زمین و غیره ... .

 

3-ولتاژهای قوی :600 تا6000 ولت در جریان مستقیم،250 تا 33000 ولت بین هادیها و زمین در جریان متناوب،433 تا 57000 ولت بین فازها در جریان سه فاز .

4- ولتاژهای خیلی قوی : ولتاژهای بیش از 6000 ولت در جریان مستقیم و بیش از 33000 ولت بین هادیها و زمین در جریان متناوب و بیش از 57000 ولت بین فازها در جریان سه فاز در ردیف ولتاژهای خیلی قوی قرار دارند.

ولتاژهای خیلی ضعیف جزو ولتاژهای بی خطر محسوب

می شوندو ولتاژهای ضعیف غالباٌ خطرناک و کشنده هستند.

ولتاژهای قوی و خیلی قوی در اغلب موارد کشنده هستند.

 

       یک نمونه ایمنی در برق ( در شبکه های هوایی ) :

 

 

         

 

 

 

ایمنی در برق - قسمت دوم

 

 

 ایمنی در برق . ضمیمه ی شماره ی ۲ :

 

                     عایق بندی قسمتهای برق دار ، ایجاد حسار و موانع :

 

 

         برق مصرفی شهری ما ۲۲۰ ولت می باشد که این مقدار برای نابودی فرد کافی است. ما روزانه با وسایل برقی بسیاری سرو کار داریم و از آنها به صورت درست یا نادرست استفاده میکنیم که باید به ایمنی جانی خود در برخورد با این وسایل توجه کنیم. به طور کلی لوازم برقی ،سیمهای رابط ، کلیدها ، پریزها و ... ،در محل تولید به صورت کاملا ایمنی از نظر عایقی ساخته میشوند و بسته به مورد مصرفی از نظر عایقی با هم متفاوتند . عایقها انواع گوناگون دارند که بسته به مورد استفاده در سیمها با نامهای گوناگون شناخته می شوند.
(که در جدول ضمیمه توضیحات کامل در مورد سیمها و مورد استفاده آنها داده شده.)
ولی با وجود عایقهای پیش ساخته نیز باید به موارد ایمنی توجه کرد مثلا نمونه بارز آن سیم کشی ساختمان هاست که از داخل لوله های پلاستیکی و داخل دیوار کار گذاشته میشوند که در وحله اول ایمنی بعد زیبایی کار را بالا میبرد .

سیمها در قسمت اتصال به وسایل، منبع ، کلید و ... لخت هستند که برای اتصال آن به پیچ میتوانیم از کابلشو یا سوکتهای مخصوص استفاده کنیم تا در صد ایمنی نیز بالا رود .
البته این اتصالات زیر روپوش ، درب کلیدها و... قرار میگیرند .حال اگر اتصال ما اتصال سیم به سیم باشد یعنی زیر پیچ و ... قرار نگیرد در این صورت اتصال ما باید عایق کاری شود و عایق مورد استفاده نیز باید از همان مواد عایقی باشد که روی هادی قرار دارد . به منظور نوار پیچی محل اتصالات معمولا از چسبهای لاستیکی استفاده میشود که این کار باید با نرمی و کشش توام باشد تا هوایی بین لایه ها باقی نماند و بهتر است برای این کار از وسط کار شروع شود .

اتصالات در صنعت :
تابلوهای برق موارد استفاده زیادی دارد . تابلو برقهای شبکه های الکتریکی موجودند که از بیش از صد قسمت مانند کنتاکتور ، رله ها و ... تشکیل شده اند و با برق شهر و یا برق فشار قوی تغذیه میشوند.
در هر صورت سر سیمها را به صورت پیچی اتصال داده اند . پس با وجود این همه سیم کنار هم باید به عایق بندی آنها نیز توجه شود که با درست قرار دادن آنها زیر پیچ به ایمنی توجه میشود .
برق اصلی در تابلوهای بزرگ به وسیله شمش های مسی تامین میشود یعنی به جای سیم ، شمشهای مسی که هیچگونه عایقی ندارد را در تابلو قرار میدهند .
نحوه عایق بندی این شمشهای مسی با سیم فرق میکند یعنی از چسبهای لاستیکی نمیتوان استفاده کرد. این شمشها را به طور کامل رنگ آمیزی (عایق رنگی ) و نقاط اتصال دو شمش را از رنگ پاک و دو شمش را با پیچ به یکدیگر محکم میکنند.
تابلوها را با وجود ایمنی های کلی که در آن رعایت می شود به صورت کمدی و درب دار می سازند تا قسمت های برق دار به طور کلی از دست رس انسان دور باشد.
در شبکه های برق به دلیل وجود تلفات انرژی در مسیر های طولانی مجبور به استفاده از ترانس هستند.( طبق قانون توان) تا جریان را کاهش و ولتاژ را افزایش دهند و تلفات را کم کنند. که این ترانس ها یا در اتاقک های برق و یا روی تیر های چراغ برق نصب می شوند. از اتاقک های برق برای کنترل قسمتی از برق شهر، کوچه و خیابان تعبیه شده اند که درون این اتاقک ها به دلیل وجود تابلو های برق و قسمت های برق دار از کفپوش های توری که به زمین ارت شده اند استفاده می شود تا از برق گرفتگی شخص نسبت به وسایل جلوگیری شود در ضمن این سایت های برق از دست رس افراد معمولی به دور است و حفاظت می شود.

ضمیمه: ( انواع سیم ها با عایق بندی های مخصوص )

 

         

 

  انواع کابل:
  تک رشته ای گرد: re
  چند رشته ای گرد: rm
  مثلث تک رشته: se
  مثلث چند رشته: sm

  موارد مهم:
۱. درجه حرارت کابل ها باید به صورتی باشد. که دمای عایق آنها از ۷۰ درجه تجاوز نکند.
۲. در دمای منفی ۵ درجه سانتیگراد نباید کابل کشی صورت گیرد.
۳.در آب نباید جریان بیش از۱۵/ ۱ از آن عبور داد.

 

 

ایمنی در برق - قسمت سوم

 

 

    ایمنی در برق . ضمیمه ی شماره ی ۳ :

 

           شرایط محیطی جریانها و ولتاژهای مجاز برای بدن :

 

     مقدار جریانی که ممکن است بدون هیچ گونه خطری از بدن انسان عبور کند به ویژگیهای جسمی شخص ، دامنه جریان ، نوع جریان ، مسیر و طول مدت جریان بستگی دارد . شرایط محیطی هم از جمله عواملی است که می تواند در تاثیر جریان برق بر روی بدن انسان موثر باشد و باعث می شود که مقاومت بدن در شرایط مختلف محیطی تغییر کند ، مثلا در جایی که رطوبت زیاد است یا اینکه زمین زیر پای فرد مرطوب است چون که رطوبت خود انتقال دهنده جریان برق است و ذرات آب میتوانند جریان برق را هدایت کنند باعث کاهش مقاومت بدن میشود و باعث میشود حد اقل ولتاژ و جریان مجاز برای بدن کاهش یابد و در مناطق خشک مقاومت بدن حد اکثر است . بنابر این در محیط های مرطوب خطر برق گرفتگی و تاثیر جریان و ولتاژ برق برای بدن بیشتر از محیطها و آب و هوای خشک است . خراش ، زخم و سوختگی میتواند باعث پایین آمدن مقاومت بدن شود . فرد در مقابل جریان یک میلی آمپر واکنش نشان می دهد حتی جریان کم در حد 12میلی آمپر نیز باعث خواهد شد که عضلات دست منقبض شود .
البته آسیب این چنین شوکی (shock) بستگی به : مدت تماس ، وضع جسمی و به خصوص وضع قلبی فرد دارد . به طور کلی جریان 50 میلی آمپر به بالا کشنده است . جریانهای کمتر از این هم در صورتی که از مسیر قلب عبور کند خطر ناک هستند هنگامی که فردی به علت عبور جریان برق بی هوش شده باشد حدس زدن مقدار جریانی که باعث این بی هوشی شده است غیر ممکن است در صورتی که تنفس قطع شده باشد باید فورا تنفس مصنوعی را شروع کرد . حد ولتاژ خطر ناک محاسبه شده است : حداقل مقاومت بدن 1.3 KΩ فرض میشود ، که طبق محاسبات حداقل ولتاژ خطرناک برای بدن زمانی که حداقل جریان خطرناک برای بدن 50 میلی آمپر است از رابطه زیر بدست می آید :

U = I * R = 1300 * 0.05 = 65 V

بنابراین حداقل ولتاژ تماس خطرناک برای بدن انسان 65 ولت است .
از نظر نوع جریان ، جریان متناوب به ویژه فرکانس 50 هرتز از جریان مستقیم خطر ناک تر است.

در جدول زیر عکس العمل فیزیولوژی بدن در مقابل افزایش جریان آمده است:

 

  

 

 

   با توجه به جدول

:
þدر شدت جریان 0.6 تا 1.5 میلی آمپر ،آثار این مقدار جریان در جریان دایم (مستقیم) در بدن احساس نمی شود . اما در جریان متناوب با فرکانس 50 تا 60 هرتز احساس عبور جریان و لرزش کم انگشتان دست محسوس است و در شدت جریان 2 تا 3 میلی آمپر در جریان مستقیم عبور جریان از بدن محسوس نیست اما در جریان متناوب لرزش شدید انگشتان دست دیده میشود .
þجریان مستقیم به مراتب خطر کمتری نسبت به جریان متناوب با مقدار مساوی دارد . مثلا در جریان 5 تا 7 میلی آمپر در جریان مستقیم در بدن درد با خارش و احساس گرما وجود دارد و در جریان متناوب تشنج دست ها وجود دارد در جریانهای بالاتر از این مقدار هم جریان مستقیم تاثیر کمتری دارد .
þجریان 90 تا 100 میلی آمپر در هر دو جریان مستقیم و متناوب بسیار خطرناک است . به طوری که در جریان مستقیم باعث بند آمدن تنفس و در نهایت خفگی را باعث میشود و در جریان متناوب قطع تنفس که اگر بیش از 3 ثانیه طول بکشد قلب فلج شده و حرکات بطن های قلب قطع میشود و در نهایت باعث مرگ فرد میشود .

 

ایمنی در شبکه ی هوایی

 

      ایمنی در شبکه ی هوایی :

 

   

 

        مزایای طرح به کارگیری هادی های هوایی روکش دار:

 

 سیستم های توزیع برق با استفاده از کابلهای زمینی و خطوط هوایی انرژی الکتریکی موردنیاز مصرف کنندگان را تامین می کنند. شبکه های توزیع هوایی نسبت به شبکه های زمینی دارای مزایای به شرح زیر هستند:
1- قیمت کمتر، 2- اجرای سریع تر و آسان تر، 3- سهولت بهرهبرداری و تعمیرات، 4- انشعاب گیری سریع تر، آسان تر و ارزان تر.

     معایب عمده شبکه های هوایی :

  معایب عمده شبکه های هوایی با هادی های لخت شامل موارد زیر است:

  1- قطعی های برق بیشتر ناشی از عوامل جوی، اجتماعی و سوانح.
  2- آسیب بیشتر به محیط زیست ناشی از شاخه زنی و قطع درختان، مرگ ومیر پرندگان، ایجاد آتش سوزی در مراتع و جنگها.
  3- افزایش نشتی برق و برق دزدی.
  4- صدمه به زیبایی محیط و شهرها.
  5- خاصیت خازنی کمتر و اندوکتانس سلفی بیشتر.
  6- نیازبه رعایت حریم های قانونی.
  7- آسیب پذیری در مقابل شرایط جوی.
  8- خطرات برق گرفتگی ناشی از تماس مستقیم و غیر مستقیم افراد.
باوجود موارد بالا اکثر طول شبکه های توزیع فشار متوسط و فشار ضعیف را در کشورهای مختلف شبکه های هوایی به خود اختصاص می دهند. به عنوان مثال طول شبکه فشار متوسط ایران ( بر اساس آمار سال 1384 ) معادل 303800 کیلومتر است که 11500 کیلو متراز آن را شبکه زمینی 292 هزار و 300 کیلو متر را ( بیش از 26 برابر) شبکه هوایی تشکیل می دهد. آمار مزبور در مورد شبکه های فشار ضعیف کشور که 249 هزار و 200 کیلو مترهستند شامل 29 هزار و 400 کیلو متر شبکه زمینی و 219800 کیلومتر( بیش از 8 برابر ) شبکه های هوایی است. مقایسه اعداد مذکور نشان می دهد که سهم شبکه های زمینی در شبکه های فشار ضعیف نسبت به شبکه های هوایی کمتر از سهم آنها در شبکه های فشارمتوسط است. به نظرمی رسد دلایل عمده این موضوع عبارت است ازقیمت مناسب تر شبکه های زمینی درولتاژ های کمتر و کاهش قطعیهای ناخواسته بوده و درنهایت افزایش ایمنی در مقابل برق گرفتگی شبکه های فشار ضعیف را شامل باشد که درنزدیکی مصرف کننده ها است.

    مشکلات هادیهای هوایی بدون روکش شبکه های توزیع:

مشکلاتی که در شبکه های فشار ضعیف وجود دارد به علت گستردگی این شبکه ها و در دسترس همگان بودن آنها، شاید خطرآفرین و با احتمال بروز حادثه بوده، از نظرآمار نیز خسارت بیشتری را به خود اختصاص می دهند. نزدیک بودن سیمهای لخت شبکه های عمومی به پنجره های منازل با پشت بامها و بطور کلی عدم رعایت فاصله استاندارد، کج شدن پایه ها، پارگی سیمهای برقداردربرابرعوامل مختلف و عبور سیمهای شبکه های هوایی از میان شاخه های درختان واحتمال نزدیکی کارگران درهنگام کاردرمجاورت آنها، بستن داربست در زیر یا کنار خطوط و برداشتهای غیر مجاز از سیمهای لخت از جمله رایج ترین حوادث مربوط به شبکه های فشار ضعیف است که با روکش دار کردن آنها به دلیل ولتاژکم سیستم کاملا قابل رفع هستند. لذا از جمله روشهای اولیه و ابتدایی که برای حفاظت در تماس مستقیم مورد استفاده است، می توان به عایق بندی قسمتهای برقدار اشاره کرد. استفاده از پوششهایی نظیر وارنیش، لاک، کاورهای لاستیکی، شیلنگ اندازیی، روکشهای حرارتی MVLC است. لایه روکش XLPE با ترکیبات کربن سیاه رنگ، استقامت کافی در برابر اشعه فرابنفش خورشید و عوامل جوی را در مدت عمر مفید بهره برداری (30 ساله ) دارا بوده و نوع ضخیم آنها (CCT ) حتی در شبکه های فشار متوسط دارای پایداری و دوام بیشتری هستند. هاد یهای بکار رفته نیز از نوع آلومینیوم آلیاژی یا آلومینیم فولاد است. گر چه بیش ازچند دهه ازنصب هادیهای هوایی کشورهای پیشرفته جهان نمی گذرد اما مزایای فنی، اقتصادی و کاهش حوادث این نوع خطوط موجب استفاده های روز افزون ازآنها در شبکه های برق اکثر کشورها شده است.

مزایای هادیهای هوایی روکش دار

 استفاده از خطوط هوایی روکش داردارای مزایای متعددی است که اهم موارد آن عبارتند از: کاهش قطعیهای ناخواسته انرژی الکتریکی و کاهش میزان انرژی های توزیع نشده است، کاهش باند حریم خط و هزینه های آزاد سازی آن، کاهش ابعاد کراس آرم خطوط و کمپکت سازی خطوط و کاهش نشتی برق و برق دزدی از دیگر امتیازات آن است. جلوگیری ازخوردگی وفرسایش سیم ها در مناطق خاص، افزایش قابلیت اطمینان شبکه، افزایش ظرفیت جریان دهی هادی های روکش شده، کاهش هزینه های تعمیرات ونگهداری خط، افزایش ایمنی شبکه برای مصرف کنندگان وکارگران صنعت برق وافراد جامعه، استفاده از تجهیزات از دیگر مزایای آن به شمار می رود.
یراق آلات وپایه های خطوط فعلی دراین طرح، استفاده ازهادی های روکش دارهوایی ضمن افزایش ایمنی برای مناطق پردرخت و جنگلی از نظر جلوگیری ازآتش سوزی می تواند ایمنی لازم را نیز برای مناطق پرنده خیز افزایش دهد. از طرف دیگر کاهش باند آزاد سازی خطوط فشار ضعیف و فشار متوسط ناشی از بکار گیری هادی های هوایی روکش دار به دلیل کاهش ابعاد کراس آرمها و کمپکت سازی خطوط و برخورداری از تخفیف 60 سانتی متری آن است از دیگر مزایای آن است.
با بکار گیری هادی های روکش شده شبکه های برق فشار متوسط، فشار ضعیف و روشنایی معابر عملا می توان دیگر تاسیسات خدمات شهری از جمله تلویزیون کابلی، شبکه های مخابراتی فیبر نوری و ... را بر روی پایه های مشترک احداث کرد. این موضوع عملا در دیگر کشورها به صورت فراگیر درحال اجرا است.

 

بررسیهای اقتصادی هادیهای هوایی روکش دار

میزان سرمایه گذاری اولیه هرکیلومتر خطوط هوایی توزیع سه فاز فشارمتوسط به سطح مقطع (70 x 3 ) میلیمتر مربع با هادی آلومینیومی درجدول آمده است. باید توجه داشت که قیمت های مندرج درجدول مذکور صرفا سرمایه گذاری اولیه مورد نیاز نبوده ومواردی همچون آزاد سازی حریم، هزینه های تعمیرات ونگهداری، خسارت خاموشیها، هزینه های پرسنلی و غیره را شامل می شود، بدیهی است لحاظ کردن عوامل مذکوراعداد این جدول را تحت تاثیر قرار می دهد. به عنوان نمونه با در نظر گرفتن موارد فوق هزینه تمام شده خطوط هوایی با هادیهای روکش دار درایران و با قیمت های سال 84 حدود 85 در صد خطوط هوایی رایج با هادیهای لخت خواهد بود.
بررسی ها نشان می دهد که هزینه سالیانه خسارات خاموشی درخطوط روکش دار 10 درصد هادی لخت می گردد. همچنین نسبت ارزش حال هزینه های بهره برداری وتعمیرات سالانه خط هوایی فشارمتوسط با هادی روکش دار به ازای هر کیلومتر تقریبا معادل نصف هزینه های خط با هادی لخت است.
به منظور مقایسه اقتصادی ارزش حال احداث یک کیلومتر خطوط با هادیهای لخت و خطوط با هادیهای روکش دار، مجموع ارزش حال " سرمایه گذاری احداث"، " آزاد سازی حریم"، " خسارت خاموشی" و " بهره برداری و نگهداری" را به عنوان ملاک مقایسه اقتصادی دو طرح مذکور معرفی کرده است. مجموع این چهار هزینه به صورت ارزش فعلی آنها برای 30 سال دوره بهره برداری تبدیل شده است. مشاهده می شود صرفه جوئی ناشی از خسارت خاموشیها بیشترین نقش را دراقتصادی بودن خطوط با هادیهای روکش دار نسبت به خطوط با هادیهای لخت دارد. با این وجود صرفه جوئی های دیگر مانند هزینه های آزاد سازی حریم و همچنین هزینه های تعمیرات و نگهداری نیز در این مورد مهم می باشند.
بررسیهای اقتصادی صورت گرفته حاکی از آن است که نسبت مجموع ارزش کنونی احداث یک کیلومتر خطوط با هادیهای روکش دار به خطوط با هادیهای لخت 87 درصد است. این موضوع نشان می دهد که به رغم سرمایه گذاری اولیه بیشتر در مورد احداث خطوط با هادیهای روکش دار نسبت به خطوط رایج، خطوط روکش دار در طی مدت بهره برداری از نظر اقتصادی شرایط بسیار بهتری را نسبت به خطوط رایج دارند.

منبع : روابط عمومی شرکت توزیع نیروی برق آذربایجان شرقی

 

تصاویر مربوط به حریم خطوط برق

 

     تصاویر مربوط به حریم خطوط برق :

 

 

      

 

 

---

 

    

 

    

       

 

 

---